ინვესტორი
მოკლედ
- ჯ.პ. მორგანი (John Pierpont Morgan) XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში აშშ-ის ყველაზე ძლიერი ბანკირი იყო.
- მან შექმნა General Electric და U.S. Steel, დააფინანსა რკინიგზები და თომას ედისონის ელექტროენერგიის პროექტები.
- 1907 წლის ფინანსური პანიკისას ფაქტობრივად ცენტრალური ბანკის როლი შეასრულა.
- მისი სახელი დღესაც ჩანს JPMorgan Chase-სა და Morgan Stanley-ში.
ბავშვობა და განათლება
მორგანი 1837 წელს კონექტიკუტში, მდიდარი ბანკირის, ჯუნიუს მორგანის ოჯახში დაიბადა. ბავშვობაში ხშირად ავადმყოფობდა. სწავლობდა შვეიცარიაში და გერმანიის გეტინგენის უნივერსიტეტში, სადაც მათემატიკაში გამოირჩეოდა. მამამ ლონდონის ბანკის საშუალებით კარიერის დაწყებაში დაეხმარა.
კარიერის გზა
1857 წლიდან ნიუ-იორკში ბანკში მუშაობდა. 1871 წელს ფილადელფიელ პარტნიორთან ერთად ახალი ბანკი დააარსა, რომელიც J.P. Morgan & Co. გახდა. მორგანი ევროპული კაპიტალით ამერიკულ რკინიგზებს აფინანსებდა, შემდეგ კი მათ რეორგანიზებას ახდენდა — ზედმეტ კონკურენციას აჩერებდა და კომპანიებს აერთიანებდა. ამ პროცესს „მორგანიზაციას“ უწოდებდნენ.
მორგანმა დააფინანსა ედისონის ელექტროკომპანია — მისი სახლი ნიუ-იორკში ერთ-ერთი პირველი იყო, რომელიც ელექტრონათურებით განათდა. 1892 წელს ედისონის კომპანია კონკურენტთან გააერთიანა და General Electric შექმნა. 1901 წელს ენდრიუ კარნეგის ფოლადის კომპანია იყიდა და U.S. Steel შექმნა.
წარუმატებლობები და კრიტიკა
- ძალაუფლების კონცენტრაცია: კრიტიკოსები ამბობდნენ, რომ ერთ ბანკირს ზედმეტად დიდი ძალაუფლება ჰქონდა ქვეყნის ეკონომიკაზე; 1912 წელს კონგრესის კომისიამ ე.წ. „ფულის ტრასტი“ გამოიძია.
- მონოპოლიები: მისი რკინიგზის ერთ-ერთი გაერთიანება სასამართლომ უკანონო მონოპოლიად ცნო და დაშალა.
საინტერესო ფაქტები
- ხელოვნებისა და იშვიათი წიგნების ერთ-ერთი უდიდესი კოლექციონერი იყო; მისი ბიბლიოთეკა ნიუ-იორკში დღეს მუზეუმია.
- ტიტანიკზე ადგილი ჰქონდა დაჯავშნილი, მაგრამ ბოლო მომენტში გადაიფიქრა მგზავრობა.
რა ვისწავლოთ მორგანისგან
- ბაზარი ყოველთვის მერყეობს. მორგანის ცნობილი პასუხი — „ის იმერყევებს“ — ინვესტორისთვის საუკეთესო გახსენებაა, რომ ცვალებადობა ნორმაა.
- ცენტრალური ბანკის როლი. 1907 წლის პანიკამ აჩვენა, რატომ სჭირდება ქვეყანას ცენტრალური ბანკი.
- ნდობა ფინანსური სისტემის საფუძველია. პანიკა მაშინ ჩერდება, როცა ხალხს სჯერა, რომ ფული უსაფრთხოდაა — ნახე ბუშტები და კრიზისები.
