ინვესტორი
მოკლედ
- ჯონ „ჯეკ“ ბოგლი (John C. Bogle) Vanguard-ის დამფუძნებელი და ინდექსის ფონდის შემქმნელია — იდეისა, რომელმაც ინვესტირება სამუდამოდ შეცვალა.
- მისი მთავარი აზრი: ჩვეულებრივ ინვესტორს არ სჭირდება „საუკეთესო“ აქციების ძებნა — ჯობს იყიდოს მთელი ბაზარი და ხარჯები მინიმუმამდე დაიყვანოს.
- ვორენ ბაფეტმა თქვა, რომ თუ ოდესმე ძეგლი დაიდგმება ადამიანისთვის, რომელმაც ამერიკელი ინვესტორებისთვის ყველაზე მეტი გააკეთა, უდავოდ ბოგლი უნდა იყოს.
- შეეძლო მილიარდერი გამხდარიყო, მაგრამ კომპანია ისე ააწყო, რომ მოგება ინვესტორებისთვის დარჩენილიყო.
ბავშვობა და ოჯახი
ბოგლი 1929 წელს დაიბადა — დიდი დეპრესიის დაწყების წელს. ოჯახი, რომელიც მანამდე შეძლებული იყო, კრიზისის დროს თითქმის მთელ ქონებას დაკარგა და სახლიც გაყიდა. მამას ალკოჰოლის პრობლემა ჰქონდა და ოჯახი დაშორდა. ბოგლი ბავშვობიდანვე მუშაობდა: გაზეთებს არიგებდა, მიმტანად და ფოსტაში მუშაობდა.
ახალგაზრდობა და განათლება
სტიპენდიით ჩააბარა პრესტიჟულ სკოლაში, შემდეგ პრინსტონის უნივერსიტეტში, სადაც ეკონომიკას სწავლობდა. ბიბლიოთეკაში შემთხვევით წაიკითხა ჟურნალის სტატია საინვესტიციო ფონდების ინდუსტრიაზე და სადიპლომო ნაშრომი ამ თემაზე დაწერა. ნაშრომში უკვე ჩანდა მისი მომავალი იდეები: ფონდებმა ინვესტორების ინტერესები უნდა დააყენონ პირველ ადგილზე და ხარჯები შეამცირონ.
ნაშრომი იმდენად მოეწონა საინვესტიციო კომპანია Wellington-ის დამფუძნებელს, რომ ბოგლი სამსახურში აიყვანა.
კარიერის გზა და დიდი წარუმატებლობა
ბოგლი Wellington-ში სწრაფად დაწინაურდა და 1960-იან წლებში ხელმძღვანელი გახდა. კომპანიის ზრდისთვის გადაწყვიტა, ბოსტონელ „მოდურ“ ინვესტორებთან გაერთიანებულიყო, რომლებიც სარისკო, სწრაფად მზარდ აქციებს ყიდულობდნენ. 1973–1974 წლების დათვის ბაზარმა ეს ფონდები გაანადგურა და 1974 წელს ახალმა პარტნიორებმა ბოგლი კომპანიიდან გაათავისუფლეს.
მოგვიანებით ბოგლი ამ შერწყმას ცხოვრების ყველაზე დიდ შეცდომას უწოდებდა — მაგრამ სწორედ ამ წარუმატებლობამ შექმნა Vanguard.
Vanguard-ი და პირველი ინდექსის ფონდი
1975 წელს ბოგლმა დააარსა Vanguard — სახელი ნელსონის ცნობილი სამხედრო ხომალდის პატივსაცემად დაარქვა. კომპანიას უნიკალური სტრუქტურა ჰქონდა: მას თავად ფონდები ფლობენ, ფონდებს კი — ინვესტორები. ამიტომ არ არსებობს გარე მესაკუთრე, რომელიც მოგებას მოითხოვს, და ხარჯები მინიმალურია.
1976 წელს ბოგლმა გაუშვა პირველი ინდექსის ფონდი ჩვეულებრივი ინვესტორებისთვის, რომელიც S&P 500-ს იმეორებდა. უოლ-სტრიტი დასცინოდა: ფონდს „ბოგლის სისულელეს“ ეძახდნენ და ამბობდნენ, რომ „ბაზრის საშუალო“ შედეგით დაკმაყოფილება არაამერიკულია. ფონდმა დაგეგმილი თანხის მცირე ნაწილი შეაგროვა.
ათწლეულების შემდეგ ბოგლი მართალი აღმოჩნდა: აქტიურად მართული ფონდების უმეტესობა ხარჯების გამო ინდექსს ვერ უსწრებს. დღეს Vanguard მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი საინვესტიციო კომპანიაა და ინდექსის ფონდები ინვესტორების ყველაზე პოპულარული არჩევანია.
ჯანმრთელობა და ბრძოლა
ბოგლს 31 წლის ასაკში პირველი ინფარქტი ჰქონდა და გულის იშვიათი დაავადება აღმოაჩნდა. ექიმები ფიქრობდნენ, რომ დიდხანს ვერ იცოცხლებდა. ათწლეულების განმავლობაში მრავალი ინფარქტი გადაიტანა, 1996 წელს კი, 67 წლის ასაკში, გულის გადანერგვა გაიკეთა. ამის შემდეგ კიდევ 20 წელზე მეტი იცოცხლა, წერდა წიგნებს და იცავდა ინვესტორების ინტერესებს.
წიგნები
- „საღი აზრი საინვესტიციო ფონდებზე“ (Common Sense on Mutual Funds, 1999).
- „საღი აზრის ინვესტირების პატარა წიგნი“ (The Little Book of Common Sense Investing, 2007) — დამწყებისთვის საუკეთესო შესავალი ინდექსის ინვესტირებაში.
- „საკმარისია“ (Enough, 2008) — ფულზე, ხარბობასა და ღირებულებებზე.
საინტერესო ფაქტები
- ბოგლს უყვარდა თქმა, რომ ფინანსურ ინდუსტრიაში ყველაზე ცოტას მაშინ იღებ, როცა ყველაზე მეტს იხდი.
- Vanguard-ის ოფისებში ყველაფერი ნელსონის ფლოტის თემაზეა — თანამშრომლებს „ეკიპაჟის წევრებს“ უწოდებენ.
- ცხოვრების ბოლომდე ყოველდღე დადიოდა სამსახურში, თავისი კვლევითი ცენტრის ოფისში.
- ბოგლის სიკვდილის შემდეგ ბაფეტმა თქვა, რომ ის „ამერიკელი ინვესტორების ჭეშმარიტი გმირი“ იყო.
რა ვისწავლოთ ბოგლისგან
- ხარჯები მნიშვნელოვანია. წლიური საკომისიოს ერთი პროცენტიც კი ათწლეულებში შენი მოგების დიდ ნაწილს ჭამს. ყოველთვის შეამოწმე ფონდის ხარჯების კოეფიციენტი.
- იყიდე მთელი ბაზარი. საუკეთესო აქციის ძებნის ნაცვლად ინდექსის ფონდი გაძლევს მთელი ეკონომიკის ზრდას.
- დარჩი კურსზე. ვარდნის დროს ნუ გაყიდი — ყველაზე დიდი შეცდომა ემოციური გადაწყვეტილებაა.
- „საკმარისი“ არსებობს. ბოგლი აჩვენებს, რომ წარმატება მხოლოდ ქონებით არ იზომება.
