სტივ ჯობსი

მოკლედ

• სტივ ჯობსი (Steve Jobs) Apple-ის თანადამფუძნებელია — კომპანიისა, რომელმაც Mac, iPod, iPhone და iPad შექმნა.
• 1985 წელს საკუთარი კომპანიიდან გააძევეს, 1997 წელს კი დაბრუნდა და გაკოტრების პირას მყოფი Apple მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ კომპანიად აქცია.
• პარალელურად Pixar-ს ხელმძღვანელობდა, რომელმაც პირველი კომპიუტერული ანიმაციური ფილმი, „სათამაშოების ისტორია“ შექმნა.
• 2011 წელს, 56 წლის ასაკში გარდაიცვალა, მაგრამ მისი იდეები დღესაც განსაზღვრავს, როგორ გამოიყურება ჩვენი ტექნიკა.

ბავშვობა და ოჯახი

ჯობსი 1955 წელს სან-ფრანცისკოში დაიბადა. ბიოლოგიური მშობლები — სირიელი სტუდენტი და ამერიკელი სტუდენტი ქალი — მაშინ დაქორწინებულები არ იყვნენ და ბავშვი გასაშვილებლად გაიღეს. ის პოლ და კლარა ჯობსებმა იშვილეს — მუშათა კლასის ოჯახმა: პოლი მექანიკოსი იყო, კლარა — ბუღალტერი. ოჯახი მდიდარი არ ყოფილა, ამიტომ ჯობსი სელფ-მეიდად ითვლება.

მამასთან ერთად ბავშვობიდან ავტოფარეხში მანქანებსა და ელექტრონიკას აკეთებდა. მამამ ასწავლა, რომ კარგი ოსტატი კარადის უკანა მხარესაც ლამაზად აკეთებს, თუნდაც მას არავინ დაინახოს — ეს იდეა ჯობსმა მთელი ცხოვრება გაიყოლა.

ზრდასრულობაში აღმოაჩინა, რომ ჰყავდა ბიოლოგიური და, მწერალი მონა სიმპსონი, და ისინი დაახლოვდნენ.

ახალგაზრდობა და განათლება

სკოლაში ჯობსი სტივ ვოზნიაკს დაუმეგობრდა — ელექტრონიკის გენიოსს, რომელიც მასზე ხუთი წლით უფროსი იყო. 1972 წელს ჯობსმა რიდის კოლეჯში ჩააბარა, მაგრამ ერთ სემესტრში მიატოვა, რადგან მშობლების დანაზოგი სწავლის საფასურში იხარჯებოდა. კიდევ ერთხანს უფასოდ დადიოდა ლექციებზე, რომლებიც აინტერესებდა, მათ შორის კალიგრაფიის კურსზე. ათი წლის შემდეგ ამ კურსის ცოდნა Macintosh-ის ლამაზ შრიფტებში აისახა.

შემდეგ თამაშების კომპანია Atari-ში მუშაობდა, ფულის შეგროვების შემდეგ კი სულიერი ძიებისთვის ინდოეთში იმოგზაურა. მთელი ცხოვრება ზენ-ბუდიზმით იყო დაინტერესებული.

კარიერის გზა

1976 წელს ჯობსმა და ვოზნიაკმა ჯობსის მშობლების ავტოფარეხში Apple დააარსეს. საწყისი ფულისთვის ჯობსმა თავისი მიკროავტობუსი გაყიდა, ვოზნიაკმა კი — კალკულატორი. პირველი კომპიუტერი, Apple I, ვოზნიაკმა ააწყო, ჯობსმა კი გაყიდა. 1977 წლის Apple II დიდი წარმატება გახდა და Apple 1980 წელს ბირჟაზე გავიდა (IPO).

1984 წელს Apple-მა გამოუშვა Macintosh — პირველი მასობრივი კომპიუტერი მაუსით და გრაფიკული ინტერფეისით. მისი სარეკლამო რგოლი, რომელიც ორუელის რომანს „1984“ ეხმიანებოდა, ტელევიზიის ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესოდ ითვლება.

დაცემა და დაბრუნება

1985 წელს, Macintosh-ის სუსტი გაყიდვებისა და ძალაუფლებისთვის ბრძოლის შემდეგ, Apple-ის საბჭომ ჯობსი მმართველი როლიდან ჩამოაშორა. 30 წლის ასაკში საკუთარი კომპანიის გარეშე დარჩა. მოგვიანებით თქვა, რომ ეს იყო საუკეთესო რამ, რაც მას შეიძლებოდა დამართოდა, რადგან წარმატებულის სიმძიმე დამწყების სიმსუბუქით შეცვალა.

მან დააარსა კომპიუტერული კომპანია NeXT, რომლის კომპიუტერებიც კომერციულად ჩავარდა, მაგრამ მისი ოპერაციული სისტემა მოგვიანებით Mac-ისა და iPhone-ის სისტემების საფუძველი გახდა. ამავე დროს 1986 წელს იყიდა ჯორჯ ლუკასის კომპიუტერული გრაფიკის განყოფილება, რომელიც Pixar გახდა. წლების განმავლობაში Pixar ზარალს აჩვენებდა და ჯობსი მას საკუთარი ფულით აფინანსებდა, 1995 წელს კი გამოვიდა „სათამაშოების ისტორია“ — პირველი სრულმეტრაჟიანი კომპიუტერული ანიმაციური ფილმი.

1997 წელს გაკოტრების პირას მყოფმა Apple-მა NeXT იყიდა და ჯობსი დაბრუნდა. მან პროდუქტების უმეტესობა გააუქმა და მხოლოდ რამდენიმე გადააკეთა, Microsoft-თან კი ზავი დადო და მისგან ინვესტიცია მიიღო. შემდეგ მოვიდა iMac (1998), iPod (2001), iTunes-ის მაღაზია (2003), iPhone (2007), App Store (2008) და iPad (2010).

საიდან ჰქონდა ფული

ჯობსის ქონების უდიდესი ნაწილი Apple-ით არ შექმნილა. 1985 წელს კომპანიიდან წასვლის შემდეგ Apple-ის თითქმის ყველა აქცია გაყიდა, დაბრუნების შემდეგ კი სიმბოლური ერთდოლარიანი ხელფასი ჰქონდა. 2006 წელს Disney-მ Pixar თავისი აქციებით იყიდა და ჯობსი Disney-ის უმსხვილესი ინდივიდუალური აქციონერი გახდა — ეს იყო მისი ქონების მთავარი წყარო. ამას ემატებოდა Apple-ის აქციები, რომლებიც დაბრუნების შემდეგ მიიღო.

წარუმატებლობები და კრიზისები

• Apple Lisa (1983): ძალიან ძვირი კომპიუტერი, რომელიც ბაზარზე ჩავარდა.
• გაძევება Apple-იდან (1985): საბჭოს მიერ საკუთარი კომპანიიდან ჩამოშორება.
• NeXT-ის კომპიუტერები: ტექნოლოგიურად წინ იყო, მაგრამ ზედმეტად ძვირი და ცოტა გაიყიდა.
• ოფციონების დათარიღების სკანდალი (2006): გაირკვა, რომ Apple-ში აქციების ოფციონები უკანა თარიღით იწერებოდა, რაც მათ უფრო მომგებიანს ხდიდა. ჯობსმა ბოდიში მოიხადა; მის წინააღმდეგ ბრალდება არ წაუყენებიათ.
• მკურნალობის გადადება: სიმსივნის დიაგნოზის შემდეგ ოპერაციას რამდენიმე თვე აჭიანურებდა და ალტერნატიულ დიეტებს ცდილობდა — მისი ბიოგრაფის თქმით, ამას შემდეგ ნანობდა.

ყველაზე ხმაურიანი ამბები

• iPhone-ის წარდგენა (2007): „დღეს Apple ტელეფონს ხელახლა იგონებს“ — ეს პრეზენტაცია ტექნოლოგიების ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ მომენტად ითვლება.
• სტენფორდის სიტყვა (2005): კურსდამთავრებულებისადმი სიტყვა „დარჩი მშიერი, დარჩი გულუბრყვილო“ ინტერნეტში ათობით მილიონმა ადამიანმა ნახა.
• Apple გადარჩა Microsoft-ის ფულით (1997): დაბრუნებისთანავე ჯობსმა მთავარ კონკურენტთან, ბილ გეითსის Microsoft-თან გარიგება დადო და მისგან ინვესტიცია მიიღო, რამაც ბევრი ფანი შოკში ჩააგდო.
• „კიდევ ერთი რამ...“: ფრაზა, რომლითაც პრეზენტაციის ბოლოს ყველაზე დიდ სიახლეს აცხადებდა.

მართვის სტილი

ჯობსი ცნობილი იყო დეტალებზე შეპყრობილობით, სიმარტივის სიყვარულით და ძალიან მკაცრი ხასიათით. ხალხს მოსთხოვდა შეუძლებელს — თანამშრომლები ამას მის „რეალობის დამახინჯების ველს“ ეძახდნენ, რადგან მისი რწმენით ხალხი ხშირად მართლაც ახერხებდა იმას, რაც შეუძლებელი ეგონათ. მისი მთავარი პრინციპი იყო: ცოტა პროდუქტი, მაგრამ თითოეული — სრულყოფილი.

საინტერესო ფაქტები

• Apple-ის მესამე თანადამფუძნებელმა, რონალდ უეინმა, თავისი წილი რამდენიმე დღეში 800 დოლარად გაყიდა. ეს წილი დღეს ასობით მილიარდ დოლარს ეღირებოდა.
• Apple-ის სახელი ჯობსმა ვაშლის ფერმაში სტუმრობის და ხილის დიეტის შემდეგ მოიფიქრა — ასევე, რომ ტელეფონების წიგნში Atari-ზე წინ ყოფილიყო.
• წლების განმავლობაში ერთნაირად იცვამდა: შავი მაღალყელიანი სვიტერი, ჯინსი და სპორტული ფეხსაცმელი.
• Apple-ში დაბრუნებისას წლიური ხელფასი ერთი დოლარი იყო.
• საკუთარი შვილებისთვის iPad-ის გამოყენებას ზღუდავდა.

რა ვისწავლოთ ჯობსისგან

• ფოკუსი ნიშნავს „არას“ თქმას. 1997 წელს ჯობსმა Apple-ის პროდუქტების დიდი ნაწილი გააუქმა და ყველა ძალა რამდენიმეზე მოახდინა. კომპანიის ანალიზისას ყურადღება მიაქციე, რამდენად ფოკუსირებულია მისი ბიზნესი.
• ბრენდი ძლიერი „თხრილია“. Apple-ის ერთგული მომხმარებლები მზად არიან, მეტი გადაიხადონ — ამიტომ აქვს კომპანიას ასე მაღალი მთლიანი მარჟა.
• წარუმატებლობა დასასრული არ არის. გაძევება Apple-იდან NeXT-ისა და Pixar-ის დასაწყისი გახდა, რამაც ჯობსი უფრო ძლიერი დააბრუნა.
• ფული მიზანი არ არის. ჯობსი ამბობდა, რომ მისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფული კი არა, მშვენიერი პროდუქტის შექმნა იყო — და სწორედ ამან მოუტანა ქონებაც.