ინვესტორი
მოკლედ
- ბილ გეითსი (Bill Gates) Microsoft-ის თანადამფუძნებელია — კომპანიისა, რომლის Windows-იც მსოფლიოს კომპიუტერების უმეტესობაზეა.
- 1995–2017 წლებში თითქმის ყოველ წელს მსოფლიოს უმდიდრესი ადამიანი იყო.
- 2000 წლიდან ძირითადად ქველმოქმედებითაა დაკავებული: მისი ფონდი ებრძვის დაავადებებს, სიღარიბეს და ხელს უწყობს ვაქცინაციას.
- 2025 წელს გამოაცხადა, რომ 20 წელიწადში თითქმის მთელ ქონებას გასცემს.
ბავშვობა და ოჯახი
გეითსი 1955 წელს სიეტლში, შეძლებულ ოჯახში დაიბადა. მამა, უილიამ გეითს უფროსი, ცნობილი იურისტი იყო, დედა, მერი მაქსველ გეითსი, კი მსხვილი კომპანიების და საქველმოქმედო ორგანიზაციების საბჭოებში იჯდა. ოჯახი მდიდარი და კარგი კავშირების მქონე იყო, თუმცა გეითსის მილიარდები მისმა ბიზნესმა შექმნა, ამიტომ ის სელფ-მეიდად ითვლება.
ბავშვობაში ძალიან ცნობისმოყვარე და კონკურენტული ბავშვი იყო, ენციკლოპედიას თავიდან ბოლომდე კითხულობდა. მშობლები იმდენად დაღლილები იყვნენ მისი კამათით, რომ ფსიქოლოგთანაც წაიყვანეს. ფსიქოლოგმა მშობლებს ურჩია, ბიჭისთვის დამოუკიდებლობა მიეცათ.
ახალგაზრდობა და განათლება
13 წლის ასაკში, კერძო სკოლა ლეიკსაიდში, გეითსი პირველად შეეხო კომპიუტერს — იმ დროისთვის იშვიათ შესაძლებლობას. სწორედ იქ დაუმეგობრდა პოლ ალენს. ისინი ღამეებს კომპიუტერთან ატარებდნენ, მოზარდობისას კი პირველი ბიზნესი, Traf-O-Data, შექმნეს, რომელიც ქუჩაში მანქანების მოძრაობას ითვლიდა. ეს ბიზნესი დიდად არ გამოუვიდათ, მაგრამ ფასდაუდებელი გამოცდილება მისცა.
1973 წელს გეითსმა ჰარვარდში ჩააბარა, მაგრამ 1975 წელს, როცა პირველი პერსონალური კომპიუტერი Altair 8800 გამოვიდა, ალენთან ერთად ამ კომპიუტერისთვის პროგრამირების ენა დაწერა და ჰარვარდი მიატოვა.
კარიერის გზა
1975 წელს Microsoft დაარსდა. გადამწყვეტი მომენტი 1980 წელს დადგა: კომპიუტერების გიგანტმა IBM-მა თავისი პირველი პერსონალური კომპიუტერისთვის ოპერაციული სისტემა მოიძია. Microsoft-მა პატარა კომპანიისგან იაფად იყიდა მზა სისტემა, გადააკეთა და IBM-ს ლიცენზიით მისცა — არ გაუყიდია. გეითსმა დაიტოვა უფლება, იგივე სისტემა (MS-DOS) სხვა მწარმოებლებსაც მიეყიდა. როცა ათობით კომპანიამ IBM-ის კომპიუტერების ასლების წარმოება დაიწყო, ყველას Microsoft-ის სისტემა სჭირდებოდა.
შემდეგ მოვიდა Windows (1985), რომელიც Windows 95-ით მასობრივი გახდა, და Office. Microsoft 1986 წელს ბირჟაზე გავიდა, 31 წლის გეითსი კი ერთ წელიწადში მილიარდერი გახდა.
2000 წელს გეითსმა CEO-ს პოსტი სტივ ბალმერს გადასცა, 2008 წელს ყოველდღიურ საქმიანობას თავი დაანება, 2020 წელს კი საბჭოც დატოვა.
საიდან აქვს ფული
- Microsoft-ის აქციები — ქონების წყარო; მათი დიდი ნაწილი უკვე გაყიდულია ან ფონდს გადაეცა.
- Cascade Investment — პირადი საინვესტიციო კომპანია, რომელიც 1995 წლიდან მართავს მის ქონებას. პორტფელში ძირითადად სტაბილური, „მოსაწყენი“ ბიზნესებია: რკინიგზა (Canadian National), ნარჩენების მართვა (Waste Management), სოფლის მეურნეობის ტექნიკა (Deere), სასტუმროები და მიწები.
- სასოფლო-სამეურნეო მიწა — გეითსი აშშ-ში სასოფლო მიწის ერთ-ერთი უდიდესი კერძო მფლობელია.
წარუმატებლობები და კრიზისები
- ანტიმონოპოლიური საქმე (1998–2001): აშშ-ის მთავრობამ Microsoft-ს მონოპოლიის ბოროტად გამოყენება დასდო ბრალად — Windows-ში საკუთარი ბრაუზერის ჩაშენების გამო. სასამართლომ თავიდან კომპანიის ორად გაყოფა გადაწყვიტა, მაგრამ ეს გადაწყვეტილება მოგვიანებით გაუქმდა. გეითსის ვიდეოჩვენება, სადაც ის გაღიზიანებული და თავდაცვითი ჩანდა, მის რეპუტაციას ძალიან დაუშავდა.
- მობილური რევოლუციის გამოტოვება: Microsoft-მა ვერ შექმნა წარმატებული სმარტფონის სისტემა. გეითსმა ამას თავისი ყველაზე დიდი შეცდომა უწოდა, რადგან Android-ის ადგილი Microsoft-ს შეეძლო დაეკავებინა.
- წარუმატებელი პროდუქტები: Windows Vista, მუსიკალური ფლეერი Zune და Office-ის ცნობილი ანიმაციური დამხმარე, ქაღალდის სამაგრი Clippy.
- განქორწინება და კრიტიკა (2021): მელინდასთან 27-წლიანი ქორწინების შემდეგ განქორწინდა. ამ პერიოდში პრესაში გავრცელდა ინფორმაცია მის შეხვედრებზე ჯეფრი ეპსტინთან; გეითსმა ეს შეხვედრები შეცდომად აღიარა.
ყველაზე ხმაურიანი ამბები
- მსოფლიოს უმდიდრესი ადამიანი: 1995–2017 წლებში Forbes-ის სიის პირველ ადგილს თითქმის ყოველ წელს იკავებდა.
- „გაცემის პირობა“ (2010): ბაფეტთან ერთად დააარსა ინიციატივა, რომლითაც მილიარდერები ქონების ნახევარზე მეტის გაცემას პირდებიან.
- 2015 წლის გაფრთხილება: TED-ზე გამოსვლისას თქვა, რომ კაცობრიობა მომდევნო დიდი ეპიდემიისთვის მზად არ იყო. ხუთი წლის შემდეგ, COVID-19-ის დროს, ეს ვიდეო მილიონობით ადამიანმა ნახა.
- ფონდის დახურვა (2025): გამოაცხადა, რომ ფონდი 2045 წელს დაიხურება და მანამდე თითქმის მთელ ქონებას გასცემს.
ქველმოქმედება
Gates Foundation მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი კერძო საქველმოქმედო ფონდია. ის აფინანსებს პოლიომიელიტის აღმოფხვრას, მალარიასთან ბრძოლას, ვაქცინაციას განვითარებად ქვეყნებში, სოფლის მეურნეობას აფრიკაში და განათლებას აშშ-ში. ამ ფონდს ვორენ ბაფეტმაც თავისი ქონების დიდი ნაწილი გადასცა.
წიგნები და კითხვა
გეითსი ცნობილი მკითხველია — ამბობს, რომ წელიწადში დაახლოებით 50 წიგნს კითხულობს და რეცენზიებს თავის ბლოგზე, Gates Notes-ზე აქვეყნებს. თავად დაწერა წიგნები „როგორ ავიცილოთ თავიდან კლიმატური კატასტროფა“ (2021) და მემუარები „საწყისი კოდი“ (Source Code, 2025), სადაც ბავშვობასა და Microsoft-ის დასაწყისზე მოგვითხრობს.
საინტერესო ფაქტები
- სკოლაში ყოფნისას სკოლის კლასების განრიგის პროგრამა დაწერა და ისე „მოაწყო“, რომ თავის კლასში ძირითადად გოგონები მოხვედრილიყვნენ.
- 1977 წელს ალბუკერკეში მოძრაობის წესების დარღვევის გამო დააკავეს. იმ დღის ფოტო დღესაც ინტერნეტის ერთ-ერთი ცნობილი სურათია.
- ბაფეტთან პირველ შეხვედრაზე წასვლა არ უნდოდა, რადგან ეგონა, რომ ინვესტორთან საერთო არაფერი ექნებოდა. საუბარი საათობით გაგრძელდა და ისინი ახლო მეგობრები გახდნენ.
- Microsoft-ის სახელი სიტყვებიდან „microcomputer“ და „software“ შედგება.
რა ვისწავლოთ გეითსისგან
- დაინახე ტალღა ადრე. გეითსი მიხვდა, რომ მომავალში ფული პროგრამებში იქნებოდა და არა ტექნიკაში — როცა ყველა სხვა ფიქრობდა, რომ პირიქით იყო.
- მოლაპარაკების ძალა. IBM-თან გარიგების დეტალმა — ლიცენზია გაყიდვის ნაცვლად — Microsoft-ს ათწლეულების შემოსავალი მოუტანა.
- ქონების დაცვა მოსაწყენი აქციებით. გეითსის პირადი პორტფელი სავსეა სტაბილური კომპანიებით, რომლებიც ფულს ყოველ წელს სტაბილურად აკეთებენ. ეს დივერსიფიკაციის და დაცვითი აქციების კარგი მაგალითია.
- წარმატება ცუდი მასწავლებელია. ყველაზე მეტს შეცდომებიდან სწავლობ — თუ მათ აღიარებ.
