სეთ კლარმანი

მოკლედ

• სეთ კლარმანი (Seth Klarman) ბოსტონის საინვესტიციო ფირმა Baupost Group-ის დამფუძნებელია.
• ბენჯამინ გრეჰემის მიმდევარია და მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ფრთხილ და პატივცემულ ღირებულებით ინვესტორად ითვლება.
• მისი წიგნი „Margin of Safety“ (1991) აღარ იბეჭდება და ინვესტორებისთვის კულტურულ ნივთად იქცა.
• საჯაროდ იშვიათად ჩნდება — ამიტომ მის შესახებ ცოტა რამ ვიცით, გარდა ფონდის შედეგებისა და აქციონერებისთვის დაწერილი წერილებისა.

ბავშვობა და განათლება

კლარმანი 1957 წელს ნიუ-იორკში დაიბადა, ბალტიმორში გაიზარდა. ბავშვობიდანვე აინტერესებდა ფული და ბიზნესი: ყვებიან, რომ ათი წლის ასაკში პირველი აქცია იყიდა, მოზარდობაში კი მარკებითა და მონეტებით ვაჭრობდა. კორნელის უნივერსიტეტში ეკონომიკა შეისწავლა, შემდეგ ჰარვარდის ბიზნეს სკოლაში MBA მიიღო.

სწავლის დროს ცნობილ ღირებულებით ინვესტორებთან, მაიკლ პრაისთან და მაქს ჰაინთან მუშაობდა — სწორედ აქ ისწავლა, როგორ ეძებოს იაფად შეფასებული კომპანიები.

Baupost-ის შექმნა

1982 წელს, ჰარვარდის დამთავრებისთანავე, რამდენიმე მდიდარმა ოჯახმა კლარმანს თავიანთი ფულის მართვა მიანდო. ასე დაიწყო Baupost Group. ფირმა თანდათან მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს ჰეჯ-ფონდად იქცა, თუმცა კლარმანი ახალ ფულს ხშირად უარს ეუბნებოდა და ინვესტორებს თანხას უბრუნებდა, როცა კარგ შესაძლებლობებს ვერ ხედავდა.

როგორ ფიქრობს კლარმანი

• ჯერ რისკი, მერე მოგება. მთავარი კითხვაა არა „რამდენს ვიშოვი?“, არამედ „რამდენს შეიძლება დავკარგო?“.
• ნაღდი ფული როგორც იარაღი. როცა ბაზარი ძვირია, კლარმანი დიდ თანხას ნაღდ ფულში ინახავს. ეს მოგებას ამცირებს აღმავალ ბაზარზე, მაგრამ კრიზისისას საშუალებას აძლევს, იაფად იყიდოს.
• სადაც სხვები არ იყურებიან. Baupost ყიდულობს გაკოტრებული კომპანიების ვალს, რთულ უძრავ ქონებას და სხვა აქტივებს, რომლებსაც დიდი ფონდები გაურბიან.
• მოთმინება. კლარმანი ამბობს, რომ ღირებულებითი ინვესტორი ხშირად „ადრე“ ყიდულობს და მოკლევადიან ზარალს უნდა შეეგუოს.

წიგნი, რომელიც ლეგენდა გახდა

„Margin of Safety: Risk-Averse Value Investing Strategies for the Thoughtful Investor“ 1991 წელს გამოიცა. კლარმანი მასში ხსნის, რატომ არის ფულის შენარჩუნება ინვესტირების პირველი წესი და რატომ არ უნდა ენდო ბაზრის განწყობას. წიგნი მცირე ტირაჟით დაიბეჭდა და ავტორმა ხელახლა გამოცემა არ მოისურვა, ამიტომ ძველი ეგზემპლარები ძალიან ძვირად იყიდება.

წარუმატებლობები

• ძვირ ბაზარზე ჩამორჩენა: ფრთხილი სტილის გამო Baupost ხშირად ჩამორჩება ბაზარს, როცა აქციები დიდხანს სწრაფად იზრდება.
• ცალკეული შეცდომები: როგორც ნებისმიერ ინვესტორს, კლარმანსაც ჰქონდა წამგებიანი ინვესტიციები; თავად ხშირად წერს ინვესტორებისთვის საკუთარ შეცდომებზე.

საინტერესო ფაქტები

• ბოსტონის პროფესიული ბეისბოლის გუნდის, Red Sox-ის, მფლობელ ჯგუფში წილი აქვს.
• დიდ თანხებს სწირავს სამედიცინო კვლევებსა და განათლებას.
• ცნობილია თავმდაბლობით და ინტერვიუებს თითქმის არ იძლევა.

რა ვისწავლოთ კლარმანისგან

• უსაფრთხოების ზღვარი — ყიდე მხოლოდ მაშინ, როცა ფასი შინაგან ღირებულებაზე საკმარისად დაბალია, რომ შეცდომისთვის ადგილი დარჩეს.
• ნაღდი ფულიც პოზიციაა. ყოველთვის ყველაფრის ინვესტირება არ არის სავალდებულო.
• ემოციებს ნუ მიჰყვები. კლარმანის აზრით, ბაზრის პანიკა გონიერი ინვესტორის საუკეთესო მეგობარია — ნახე ქცევითი ფინანსები.