ინვესტორი
მოკლედ
- რიჩარდ ტალერი (Richard Thaler) ამერიკელი ეკონომისტი და ჩიკაგოს უნივერსიტეტის პროფესორია.
- ფსიქოლოგია ეკონომიკაში შეიტანა და ქცევითი ფინანსების ერთ-ერთ ფუძემდებლად ითვლება.
- 2008 წელს კას სანსტეინთან ერთად დაწერა ბესტსელერი „Nudge“.
- 2017 წელს ეკონომიკის დარგში ნობელის პრემია მიიღო.
ეკონომისტი, რომელიც „არასწორ“ ქცევას აგროვებდა
ახალგაზრდა ტალერი ამჩნევდა, რომ ადამიანები ხშირად ისე არ იქცევიან, როგორც ეკონომიკის სახელმძღვანელოები ვარაუდობენ. მაგალითად, ფასიან ბილეთს ქარიშხალშიც კი იყენებენ, რადგან „ფული უკვე გადახდილია“. მან ასეთი მაგალითების სია შეადგინა და მოგვიანებით დანიელ კანემანისა და ამოს ტვერსკის კვლევებში აღმოაჩინა მათი ახსნა.
ტალერის იდეებს ეკონომისტები დიდხანს სკეპტიკურად ხვდებოდნენ, განსაკუთრებით ჩიკაგოში, სადაც ეფექტიანი ბაზრების იდეა ბატონობდა. დროთა განმავლობაში ქცევითი ეკონომიკა მეცნიერების აღიარებულ დარგად იქცა.
იდეებიდან პრაქტიკამდე
ტალერი ინვესტიციების მართვაშიც ჩაერთო: მისი თანადაარსებული ფირმა Fuller & Thaler ფონდებს მართავს და ცდილობს ისარგებლოს ინვესტორების ქცევითი შეცდომებით. მისმა იდეებმა საპენსიო სისტემებიც შეცვალა: ბევრ ქვეყანაში თანამშრომლები დანაზოგის პროგრამაში ავტომატურად ერთვებიან.
რა ვისწავლოთ ტალერისგან
- ფული ყველგან ერთნაირია. „მოგებული“ ფული ისეთივე ღირებულია, როგორც ხელფასი — ნუ დახარჯავ მას უფრო ადვილად.
- უკვე დახარჯული ფული ნუ გაიძულებს ცუდ გადაწყვეტილებას. აქციის ყიდვის ფასი მომავალზე არ მოქმედებს; მნიშვნელოვანია, რა ელის კომპანიას — ნახე ღუზის ეფექტი.
- ავტომატიზაცია დისციპლინას ეხმარება. რეგულარული ავტომატური ინვესტირება ემოციებს გამორიცხავს — ნახე საშუალო ფასით ყიდვა.
