ინვესტორი
მოკლედ
- რობერტ შილერი (Robert Shiller) იელის უნივერსიტეტის ეკონომისტია, ქცევითი ფინანსების ერთ-ერთი ფუძემდებელი.
- 2000 წელს, ტექნოლოგიური ბუშტის პიკზე, გამოსცა წიგნი „ირაციონალური ენთუზიაზმი“; 2005 წელს კი უძრავი ქონების ბუშტზე გააფრთხილა.
- შექმნა CAPE კოეფიციენტი და Case-Shiller-ის სახლების ფასების ინდექსი.
- 2013 წელს ეკონომიკაში ნობელის პრემია მიიღო.
ბავშვობა და განათლება
შილერი 1946 წელს დეტროიტში დაიბადა. მიჩიგანის უნივერსიტეტი დაამთავრა, შემდეგ MIT-ში დოქტორის ხარისხი მიიღო. 1982 წლიდან იელში ასწავლის.
კარიერის გზა
1981 წლის ცნობილ ნაშრომში შილერმა აჩვენა, რომ აქციების ფასები ბევრად მეტად მერყეობს, ვიდრე კომპანიების დივიდენდები და მოგება. ეს ეწინააღმდეგებოდა გაბატონებულ იდეას, რომ ბაზარი ყოველთვის რაციონალურად აფასებს აქტივებს. შილერის აზრით, ფასებს ემოციები, ისტორიები და ხალხის ქცევაც ამოძრავებს.
1996 წელს შილერმა ფედის ხელმძღვანელობას წარუდგინა კვლევა, რომ ბაზარი ძალიან ძვირი იყო; რამდენიმე დღეში ალან გრინსპენმა თავისი ცნობილი სიტყვები „ირაციონალური ენთუზიაზმის“ შესახებ წარმოთქვა.
წარუმატებლობები
- ადრეული გაფრთხილებები: შილერის აზრით, ბაზარი 1990-იანი წლების შუა პერიოდიდან ძვირი იყო, მაგრამ ის კიდევ წლობით იზრდებოდა.
- CAPE-ის შეზღუდვები: ბოლო ათწლეულებში CAPE უმეტესად ისტორიულ საშუალოზე მაღლა იყო, ბაზარი კი მაინც იზრდებოდა — ეს აჩვენებს, რომ მაჩვენებელი მოკლევადიანი პროგნოზებისთვის არ გამოდგება.
რა ვისწავლოთ შილერისგან
- ბაზარი ყოველთვის რაციონალური არ არის. ემოციები და პოპულარული ისტორიები ფასებს ბუშტებამდე ზრდის.
- შეფასება გრძელვადიან შემოსავალზე მოქმედებს. ძვირი ბაზრიდან მომავალი შემოსავალი საშუალოდ დაბალია.
- ნუ ცდილობ ზუსტ ტაიმინგს. ძვირი ბაზარი შეიძლება კიდევ დიდხანს ძვირდებოდეს — ნახე ბაზრის ტაიმინგი.
