რეი დალიო

მოკლედ

• რეი დალიო (Ray Dalio) Bridgewater Associates-ის დამფუძნებელია — ფონდისა, რომელიც წლების განმავლობაში მსოფლიოს უდიდესი ჰეჯ-ფონდი იყო.
• ის „მაკრო“ ინვესტორია: ფსონებს დებს არა ცალკეულ კომპანიებზე, არამედ მთელ ეკონომიკაზე — საპროცენტო განაკვეთებზე, ვალუტებზე, ობლიგაციებსა და ნედლეულზე.
• ცნობილია წიგნით „პრინციპები“ და კომპანიის უჩვეულო კულტურით, სადაც ყველა შეხვედრა იწერება და თანამშრომლები ერთმანეთს ღიად აფასებენ.
• 1982 წელს ერთი არასწორი პროგნოზის გამო თითქმის ყველაფერი დაკარგა — და ამბობს, რომ ეს იყო საუკეთესო რამ, რაც მას დაემართა.

ბავშვობა და ოჯახი

დალიო 1949 წელს ნიუ-იორკში, საშუალო კლასის ოჯახში დაიბადა. მამა ჯაზის მუსიკოსი იყო, დედა — დიასახლისი. სკოლაში საშუალოდ სწავლობდა: ამბობს, რომ დამახსოვრება არ უყვარდა, საინტერესო საქმე კი ძალიან იზიდავდა.

12 წლის ასაკში გოლფის კლუბში კედად მუშაობდა, სადაც უოლ-სტრიტის ინვესტორები აქციებზე ლაპარაკობდნენ. დაგროვილი ფულით იყიდა პირველი აქცია — პატარა ავიაკომპანიის, რომელიც იაფი იყო. მალე ის სხვა კომპანიამ შეიძინა და აქციის ფასი გასამმაგდა. დალიო ამბობს, რომ ამ იღბლიანმა დასაწყისმა ბაზარზე „მიაჯაჭვა“.

ახალგაზრდობა და განათლება

ლონგ-აილენდის უნივერსიტეტში ფინანსები შეისწავლა, შემდეგ კი ჰარვარდის ბიზნეს სკოლაში მიიღო MBA. სტუდენტობისას, 1969 წელს, ტრანსცენდენტული მედიტაცია დაიწყო — ამბობს, რომ ეს ჩვევა მისი წარმატების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია.

კარიერის გზა

ჰარვარდის შემდეგ ბროკერულ ფირმაში ნედლეულით ვაჭრობას ხელმძღვანელობდა, მაგრამ მალე გაათავისუფლეს — ერთ-ერთი მიზეზი ის იყო, რომ უფროსს წვეულებაზე დაარტყა. 1975 წელს, 26 წლის ასაკში, თავისი ოროთახიანი ბინიდან დააარსა Bridgewater Associates — თავიდან საკონსულტაციო კომპანია, რომელიც კლიენტებს ეკონომიკურ ანალიზს სთავაზობდა.

ყველაზე დიდი წარუმატებლობა (1982)

1982 წელს დალიო დარწმუნებული იყო, რომ აშშ-ის ეკონომიკა ვალის კრიზისისა და დეპრესიისკენ მიდიოდა. ამას ტელევიზიით და აშშ-ის კონგრესის წინაშეც ამბობდა და ფონდის ფულიც შესაბამისად დადო. სინამდვილეში სწორედ მაშინ დაიწყო ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი ბაზრის ზრდა.

დალიომ თითქმის ყველაფერი დაკარგა: ყველა თანამშრომელი გაათავისუფლა და ოჯახის ხარჯების დასაფარად მამისგან ოთხი ათასი დოლარი ისესხა. მოგვიანებით თქვა, რომ ამ წარუმატებლობამ თავმდაბლობა ასწავლა: „ნაცვლად იმისა, რომ ვიფიქრო, მართალი ვარ თუ არა, ვიკითხე: როგორ გავიგო, მართალი ვარ თუ არა?“ ამ კითხვამ შექმნა მისი მთელი მეთოდი: ჭკვიანი ოპონენტების ძებნა და დივერსიფიკაცია, რომ ერთმა შეცდომამ ყველაფერი არ წაიღოს.

აღზევება

1990-იან წლებში Bridgewater-მა შექმნა ფონდი Pure Alpha, შემდეგ სტრატეგია All Weather. მსხვილი პენსიური ფონდები და ქვეყნების სახელმწიფო ფონდები დალიოს კლიენტები გახდნენ. 2007 წელს დალიომ კლიენტებს გააფრთხილა ვალის კრიზისის შესახებ და 2008 წელს, როცა ბაზრები ჩამოიშალა, ფონდმა მოიგო. Bridgewater მსოფლიოს უდიდეს ჰეჯ-ფონდად იქცა.

ყველაზე ხმაურიანი ამბები

• „რადიკალური გამჭვირვალობა“: Bridgewater-ში შეხვედრები იწერება, თანამშრომლები ერთმანეთს რეალურ დროში აფასებენ სპეციალურ აპლიკაციაში. ბევრი ამ კულტურას მკაცრად აკრიტიკებს — ზოგი ახალი თანამშრომელი პირველივე წელს ტოვებს კომპანიას.
• „ნაღდი ფული ნაგავია“ (2020): დალიოს ცნობილი ფრაზა, რომ ინფლაციის პირობებში ფულის ნაღდად შენახვა ზარალია.
• ცენტრალური ბანკები: დალიოს წიგნები და ვიდეოები ფართოდ განიხილება ფინანსურ წრეებში, განსაკუთრებით ვალისა და ცენტრალური ბანკების პოლიტიკის შესახებ.

ქველმოქმედება

დალიო „გაცემის პირობის“ ხელმომწერია. მისი ფონდი აფინანსებს ოკეანეების კვლევას, განათლებას და მიკროსესხებს. შვილთან ერთად შექმნა ოკეანეების კვლევის ორგანიზაცია OceanX.

საინტერესო ფაქტები

• 50 წელზე მეტია ყოველდღე მედიტირებს.
• მისი ანიმაციური ვიდეო „როგორ მუშაობს ეკონომიკური მანქანა“ ეკონომიკის ერთ-ერთი ყველაზე ნანახი ახსნაა ინტერნეტში.
• თავიდან „პრინციპები“ მხოლოდ თანამშრომლებისთვის დაწერა, როგორც შიდა სახელმძღვანელო.
• მიაჩნია, რომ თითქმის ყველა მოვლენა „უკვე მომხდარის ვარიაციაა“ — ამიტომ ისტორიას ღრმად სწავლობს, მათ შორის 500 წლის ეკონომიკურ ციკლებს.

რა ვისწავლოთ დალიოსგან

• შენ შეიძლება ცდებოდე. 1982 წელს დალიომ ყველაფერი დაკარგა, რადგან ზედმეტად იყო დარწმუნებული. ყოველი ინვესტიციისას იკითხე: „რა მოხდება, თუ ვცდები?“
• დივერსიფიკაცია ყველაზე მნიშვნელოვანია. დალიოს აზრით, 15–20 ერთმანეთთან სუსტად დაკავშირებული ინვესტიცია რისკს მკვეთრად ამცირებს — ნახე კორელაცია.
• ისწავლე ეკონომიკა. საპროცენტო განაკვეთები, ვალი და ცენტრალური ბანკები ბაზრებზე უზარმაზარ გავლენას ახდენს.
• ტკივილი + ფიქრი = პროგრესი. შეცდომები სწავლის საუკეთესო წყაროა, თუ მათ გულწრფელად გააანალიზებ.