ინვესტორი
მოკლედ
- ფილ ნაიტი (Phil Knight) Nike-ს თანადამფუძნებელია — მსოფლიოს უდიდესი სპორტული ბრენდისა.
- ახალგაზრდობაში სპორტსმენი-მორბენალი იყო, რომელმაც ბიზნესი იაპონური ფეხსაცმლის იმპორტით დაიწყო.
- Nike-ს პირველი წლები ფულის მუდმივი ნაკლებობით და გაკოტრების საფრთხით იყო სავსე.
- მისი მემუარები „ფეხსაცმლის ძაღლი“ ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ბიზნეს-წიგნია.
ბავშვობა და განათლება
ნაიტი 1938 წელს პორტლენდში დაიბადა. მამა იურისტი, შემდეგ კი გაზეთის გამომცემელი იყო. ოჯახი საშუალო შეძლებისა იყო. ორეგონის უნივერსიტეტში მორბენალთა გუნდში დარბოდა ლეგენდარულ მწვრთნელ ბილ ბაუერმანთან, რომელიც სპორტსმენებისთვის ფეხსაცმელს თავად აუმჯობესებდა.
სტენფორდის ბიზნეს სკოლაში დაწერა ნაშრომი იმაზე, რომ იაპონური სპორტული ფეხსაცმელი ისევე შეცვლიდა ბაზარს, როგორც იაპონური კამერები ცვლიდნენ გერმანულს. ეს ნაშრომი მისი ბიზნეს-გეგმა გახდა.
Nike-ს დაბადება
1962 წელს ნაიტი იაპონიაში ჩავიდა და ფეხსაცმლის მწარმოებელ Onitsuka-სთან შეხვედრაზე თქვა, რომ ამერიკულ კომპანიას წარმოადგენდა — რომელიც სინამდვილეში ჯერ არ არსებობდა. სახელიც ადგილზე მოიგონა: Blue Ribbon Sports. 1964 წელს ბაუერმანთან ერთად, თითოეულმა 500 დოლარის შენატანით, კომპანია დააარსეს.
წლების განმავლობაში ნაიტი დღისით ბუღალტრად მუშაობდა, საღამოობით კი ფეხსაცმელს მანქანის საბარგულიდან ყიდდა. ბაუერმანმა ცოლის ვაფლის ფორმაში რეზინა ჩაასხა და ახალი ტიპის ლანჩა შექმნა. 1971 წელს, იაპონელ მომწოდებელთან დავის შემდეგ, კომპანიამ საკუთარი ბრენდი — Nike შექმნა.
ზრდა
Nike 1980 წელს ბირჟაზე გავიდა. 1984 წელს კომპანიამ ხელშეკრულება გააფორმა ახალბედა კალათბურთელ მაიკლ ჯორდანთან და შექმნა Air Jordan — სპორტული მარკეტინგის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული ხაზი. 1988 წელს გაჩნდა ცნობილი სლოგანი „Just Do It“.
წარუმატებლობები და კრიზისები
- ფულის ნაკლებობა: პირველ ათწლეულში კომპანია მუდმივად ბანკების ვალში იყო და ერთხელ ბანკმა ანგარიშებიც კი გაუყინა.
- ქარხნების სკანდალი (1990-იანი წლები): Nike-ს აზიელი მომწოდებლების ქარხნებში შრომის ცუდ პირობებზე გავრცელებულმა ინფორმაციამ ბრენდს დიდი ზიანი მიაყენა. 1998 წელს ნაიტმა საჯაროდ აღიარა პრობლემა და პირობების გაუმჯობესების რეფორმები გამოაცხადა.
- პირადი ტრაგედია: 2004 წელს ნაიტის ვაჟი მყვინთავობისას დაიღუპა.
ქველმოქმედება
ნაიტი ათწლეულებია დიდ თანხებს სწირავს ორეგონის უნივერსიტეტს, სტენფორდს (მათ შორის Knight-Hennessy-ის სტიპენდიის პროგრამისთვის) და კიბოს კვლევებს.
საინტერესო ფაქტები
- Nike-ს სახელი თანამშრომელს სიზმარში „ესიზმრა“.
- ლოგოს დიზაინისთვის 35 დოლარი გადაიხადეს.
- ნაიტი იშვიათად აძლევს ინტერვიუებს და სიცოცხლის დიდ ნაწილში საჯარო სივრცეს ერიდებოდა.
რა ვისწავლოთ ნაიტისგან
- ბრენდი ყველაზე ძლიერი აქტივია. Nike თავად ფეხსაცმელს თითქმის არ აწარმოებს — მისი ძალა ბრენდი და მარკეტინგია. ეს „თხრილის“ კარგი მაგალითია.
- ფულადი ნაკადი სიცოცხლეა. მზარდი კომპანია შეიძლება გაკოტრდეს, თუ ფული ამოეწურება — ამიტომ ყურადღებით უყურე ფულადი ნაკადების ანგარიშგებას.
- დაუნებებლობა. ნაიტის ისტორია აჩვენებს, რომ დიდი კომპანიის შექმნას წლობით ბრძოლა სჭირდება.
