რისკის გაზომვა: ვოლატილობა, ვარდნა და ბეტა

წინა გაკვეთილში უკუგება გავზომეთ. მაგრამ უკუგება მხოლოდ ნახევარია — რა რისკის ფასად მივიღეთ ის? ორ ინვესტიციას შეიძლება ერთნაირი საშუალო უკუგება ჰქონდეს, მაგრამ ერთი მშვიდად იზრდებოდეს, მეორე კი ყოველ წელს „ხტოდეს“.

1. ვოლატილობა და სტანდარტული გადახრა

ვოლატილობას ყველაზე ხშირად სტანდარტული გადახრით ზომავენ. ის გვიჩვენებს, საშუალოდ რამდენით შორდება წლიური შედეგი საკუთარ საშუალოს.

2. მაქსიმალური ვარდნა

მაქსიმალური ვარდნა არის ყველაზე დიდი დანაკარგი პიკიდან ყველაზე დაბალ წერტილამდე. ის პასუხობს კითხვას, რომელიც ინვესტორს ყველაზე მეტად აინტერესებს: „ყველაზე ცუდ შემთხვევაში რამდენი დაიკარგა?“

ბევრი ინვესტორისთვის მაქსიმალური ვარდნა უფრო გასაგებია, ვიდრე სტანდარტული გადახრა: „შემიძლია თუ არა 35%-იანი ვარდნის გადატანა?“

3. ბეტა: რამდენად ძლიერად მიჰყვება ბაზარს

ბეტა ზომავს, რამდენად ძლიერად რეაგირებს ინვესტიცია ბაზრის მოძრაობაზე:

• ბეტა = 1 — ბაზართან ერთად მოძრაობს (ბაზარი +10% → ის დაახლ. +10%).
• ბეტა = 1.5 — უფრო ძლიერად (ბაზარი −10% → ის დაახლ. −15%).
• ბეტა = 0.5 — უფრო სუსტად (ბაზარი −10% → ის დაახლ. −5%).

მეორე კურსში განხილული ციკლური აქციები ხშირად 1-ზე მაღალ ბეტას აჩვენებს, დამცავი — 1-ზე დაბალს.

4. შარპის კოეფიციენტი: უკუგება რისკის ერთეულზე

შარპის კოეფიციენტი აერთიანებს უკუგებასა და რისკს:

შარპი = (უკუგება − ურისკო განაკვეთი) ÷ სტანდარტული გადახრა

„ურისკო განაკვეთი“ არის ის, რასაც თითქმის რისკის გარეშე მიიღებდი (მაგ. მოკლევადიანი სახელმწიფო ქაღალდი).

ციფრების შეზღუდვები

• ყველა ეს მაჩვენებელი წარსულიდან ითვლება. მომავალი შეიძლება სხვანაირი იყოს.
• მშვიდი წლები რისკს დაბალს აჩვენებს — სანამ კრიზისი არ მოვა.
• სტანდარტული გადახრა თანაბრად „სჯის“ მოულოდნელ ზრდასაც და ვარდნასაც, ინვესტორს კი მხოლოდ ვარდნა აწუხებს.

მოკლედ

• სტანდარტული გადახრა ზომავს, რამდენად მერყეობს შედეგი.
• მაქსიმალური ვარდნა — ყველაზე ცუდი დანაკარგი პიკიდან.
• ბეტა — რამდენად ძლიერად მიჰყვება ბაზარს.
• შარპი — უკუგება რისკის ერთეულზე.