ინვესტორი
მოკლედ
- ლუდვიგ ფონ მიზესი (Ludwig von Mises) ავსტრიული ეკონომიკური სკოლის ერთ-ერთი მთავარი წარმომადგენელი იყო.
- 1920 წელს ამტკიცებდა, რომ სოციალისტურ ეკონომიკას არ შეუძლია რესურსების რაციონალური განაწილება, რადგან ფასები არ აქვს.
- განავითარა თეორია, რომლის მიხედვითაც იაფი კრედიტი ბუმებსა და კრახებს იწვევს.
- მისი მოწაფე იყო ფრიდრიხ ჰაიეკი.
ვენის სემინარი
მიზესი ლემბერგში, ებრაულ ოჯახში დაიბადა და ვენის უნივერსიტეტში ისწავლა. წლების განმავლობაში ვენის სავაჭრო პალატის ეკონომისტად მუშაობდა და ავსტრიის მთავრობას ურჩევდა. პარალელურად, საკუთარ ოფისში კერძო სემინარს ატარებდა, სადაც ახალგაზრდა ეკონომისტები, მათ შორის ჰაიეკი, იკრიბებოდნენ.
1934 წელს, ნაციზმის აღზევების ფონზე, მიზესი ჟენევაში გადავიდა, 1940 წელს კი აშშ-ში. ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში ათწლეულების განმავლობაში ასწავლიდა, თუმცა ოფიციალური ხელფასი დიდხანს კერძო ფონდებიდან ეძლეოდა.
იდეები
მიზესი ეკონომიკას ადამიანის მიზანმიმართული ქცევის მეცნიერებად ხედავდა და მათემატიკურ მოდელებს სკეპტიკურად უყურებდა. მისი აზრით, ფასები არის ინფორმაცია, რომელიც ადამიანებს ეხმარება, გადაწყვიტონ, რა აწარმოონ და რამდენი. ფულისა და კრედიტის შესახებ მისმა ნაშრომებმა კი საფუძველი ჩაუყარა ავსტრიულ ბიზნეს-ციკლის თეორიას. მიზესის იდეებს მრავალი ეკონომისტი არ იზიარებს, თუმცა ისინი დღესაც გავლენიანია თავისუფალი ბაზრის მომხრეებს შორის.
რა ვისწავლოთ მიზესისგან
- ფასი ინფორმაციაა. აქციის ფასი ბაზრის მონაწილეების მოლოდინებს აჯამებს — ნახე რატომ იცვლება ფასები.
- იაფი ფული ბუშტებს ზრდის. დაბალი საპროცენტო განაკვეთები ხშირად აქტივების ფასებს ზრდის — ნახე საპროცენტო განაკვეთი.
- ინფლაცია დანაზოგს ჭამს. მიზესი აფრთხილებდა, რომ ფულის ბეჭდვა ფასებს ზრდის და მომჭირნე ადამიანებს აზარალებს — ნახე ინფლაცია.
