ინვესტორიმოკლედ
- ედვარდ თორპი (Edward O. Thorp) ამერიკელი მათემატიკოსია, რომელმაც ბლექჯეკში კაზინოს დამარცხების მეცნიერული მეთოდი შექმნა.
- შემდეგ იგივე ალბათობის მათემატიკა ფინანსურ ბაზრებზე გამოიყენა და ერთ-ერთი პირველი რაოდენობრივი ჰეჯ-ფონდი დააარსა.
- მისი ფონდი ათწლეულობით სტაბილურ შემოსავალს აჩვენებდა, თითქმის წამგებიანი წლების გარეშე.
- ოფციონების შეფასების მეთოდი ცნობილ ბლექ-შოულზის ფორმულამდე გამოიყენა.
ბავშვობა და განათლება
თორპი 1932 წელს ჩიკაგოში დაიბადა და კალიფორნიაში გაიზარდა. ბავშვობიდან ექსპერიმენტებით იყო გატაცებული — ქიმიასა და ელექტრონიკაში. კალიფორნიის უნივერსიტეტში ფიზიკა, შემდეგ მათემატიკა შეისწავლა და დოქტორის ხარისხი მიიღო. MIT-ში ასწავლიდა, სადაც ცნობილ მეცნიერ კლოდ შენონთან ერთად რულეტკის პროგნოზირების ტარებად კომპიუტერსაც კი შექმნა.
კაზინოდან Wall Street-ზე
1962 წელს გამოცემულმა „Beat the Dealer“-მა კაზინოების სამყარო შეცვალა — მათ მეტი დასტის გამოყენება და ბანქოს ხშირი არევა დაიწყეს. თორპმა ყურადღება ყველაზე დიდ „კაზინოზე“ — საფონდო ბირჟაზე გადაიტანა. 1960-იან წლებში შეიმუშავა მათემატიკური მეთოდი ოფციონების და მსგავსი ფასიანი ქაღალდების შესაფასებლად და მათში ფასების ანომალიების მოსაძებნად. 1969 წელს ფონდი შექმნა, რომელიც ფასების მცირე სხვაობებზე ვაჭრობდა და რისკს ჰეჯირებით ამცირებდა.
წარუმატებლობები
- ფონდის დახურვა (1988–1989): Princeton Newport-ის ოფისზე ფედერალური გამოძიების შედეგად, რომელიც ფირმის სხვა პარტნიორებს ეხებოდა, ფონდი დაიხურა. თორპს ბრალი არ წაუყენებიათ.
- კაზინოებთან კონფლიქტი: კაზინოები მას თამაშზე არ უშვებდნენ და ცდილობდნენ ხელი შეეშალათ.
რა ვისწავლოთ თორპისგან
- ალბათობა და ფსონის ზომა. კარგი ფსონიც კი გაგაკოტრებს, თუ ზედმეტად დიდია — ნახე პოზიციის ზომა.
- ზედმეტად „გლუვი“ შედეგები საეჭვოა. თორპმა მედოფის თაღლითობა სწორედ დაუჯერებლად სტაბილურ შედეგებზე შეამჩნია.
- დამწყებთათვის ინდექსი. თორპი ამბობს, რომ ინვესტორების უმეტესობისთვის საუკეთესო არჩევანი იაფი ინდექსის ფონდია.
