ინვესტორი
მოკლედ
- ნასიმ ნიკოლას ტალები (Nassim Nicholas Taleb) ლიბანელ-ამერიკელი მწერალი და ყოფილი ოფციონების ტრეიდერია.
- მისი წიგნი „შავი გედი“ (2007) მსოფლიო ბესტსელერი გახდა — ფინანსური კრიზისის დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე.
- ამტკიცებს, რომ ფინანსური მოდელები იშვიათი, კატასტროფული მოვლენების რისკს მკვეთრად აკლებს.
- ცნობილია მკაცრი, ხშირად უხეში კრიტიკით ეკონომისტების, ბანკირებისა და „ექსპერტების“ მიმართ.
ბავშვობა და განათლება
ტალები 1960 წელს ლიბანში, ცნობილ ბერძნულ-მართლმადიდებლურ ოჯახში დაიბადა. 1975 წელს დაწყებულმა სამოქალაქო ომმა ლიბანი — ოდესღაც მშვიდი და აყვავებული ქვეყანა — რამდენიმე თვეში დაანგრია. ტალები ამბობს, რომ სწორედ ამან ასწავლა, რომ „სტაბილური“ სამყარო შეიძლება მოულოდნელად დაინგრეს. სწავლობდა პარიზში, შემდეგ Wharton-ში MBA მიიღო, მოგვიანებით კი პარიზში დოქტორის ხარისხი.
კარიერის გზა
წლების განმავლობაში სხვადასხვა საერთაშორისო ბანკში ოფციონების ტრეიდერი იყო. მისი სტრატეგია იყო იშვიათ, დიდ მოძრაობებზე ფსონი: ხშირად მცირე ზარალი, იშვიათად — უზარმაზარი მოგება. 1987 წლის „შავი ორშაბათის“ კრახმა სწორედ ასეთი მოგება მოუტანა.
შემდეგ წიგნების წერასა და რისკის კვლევას მიუძღვნა თავი. ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში რისკის ინჟინერიას ასწავლიდა და კონსულტანტი იყო საინვესტიციო ფირმისა, რომელიც ბაზრის კრახებისგან დაცვაზე სპეციალიზდება. ამ ფირმამ 2020 წლის მარტის, პანდემიური კრახის დროს განსაკუთრებული მოგება მიიღო.
წიგნები
- „შემთხვევითობით მოტყუებულები“ (2001): რატომ ვთვლით ხშირად იღბალს ნიჭად.
- „შავი გედი“ (2007): იშვიათი მოვლენები, რომლებიც ისტორიას ცვლის.
- „ანტიმყიფე“ (2012): როგორ გავძლიერდეთ ქაოსისგან.
- „ტყავი თამაშში“ (2018): რატომ არ უნდა ენდო ადამიანს, რომელიც საკუთარი რჩევის რისკს თავად არ ატარებს.
კრიტიკა
- მკაცრი სტილი: ტალები სოციალურ ქსელებში ხშირად შეურაცხყოფს ოპონენტებს, რის გამოც ბევრი მას აკრიტიკებს.
- პრაქტიკული სირთულე: მისი სტრატეგია — მუდმივი მცირე ზარალი იშვიათი დიდი მოგების მოლოდინში — ფსიქოლოგიურად ძალიან რთულია და წლობით შეიძლება წამგებიანი იყოს.
რა ვისწავლოთ ტალებისგან
- იშვიათი მოვლენები მოხდება. პორტფელი ისე უნდა იყოს აწყობილი, რომ ერთმა კრახმა არ დაგანგრიოს — ნახე ვარდნა პიკიდან და დივერსიფიკაცია.
- ნუ ენდობი ბრმად „ნორმალურ“ მოდელებს. სტანდარტული გადახრა და მსგავსი საზომები უკიდურეს მოვლენებს ხშირად არასაკმარისად აფასებს.
- იღბალი და ნიჭი სხვადასხვაა. ერთი წლის წარმატებული შედეგი შეიძლება უბრალოდ იღბალი იყოს — ნახე ქცევითი ფინანსები.
