ინვესტორიმოკლედ
- სერ ჯონ ტემპლტონი (Sir John Templeton) ერთ-ერთი პირველი ინვესტორი იყო, რომელმაც იაფი აქციები მთელ მსოფლიოში ეძება და არა მხოლოდ საკუთარ ქვეყანაში.
- მისი მთავარი პრინციპი: იყიდე მაშინ, როცა ყველა ყიდის — „მაქსიმალური პესიმიზმის“ მომენტში.
- მისი Templeton Growth Fund ათწლეულების განმავლობაში ერთ-ერთი საუკეთესო იყო ინდუსტრიაში.
- ქონების დიდი ნაწილი ქველმოქმედებას მოახმარა, დედოფალმა კი რაინდის წოდება მიანიჭა.
ბავშვობა და განათლება
ტემპლტონი 1912 წელს ტენესის პატარა ქალაქში დაიბადა. ოჯახი მდიდარი არ იყო: მამა იურისტი და ბიზნესმენი იყო. ბავშვობიდანვე დამოუკიდებელი და მეწარმე იყო.
იელის უნივერსიტეტში სწავლის დროს დიდი დეპრესია დაიწყო და მამამ თქვა, რომ სწავლის საფასურს ვეღარ გადაიხდიდა. ტემპლტონმა სწავლა სტიპენდიებითა და სამსახურით განაგრძო — ამბობენ, რომ ნაწილს პოკერში მოგებულ ფულს ახმარდა. იელი წარჩინებით დაამთავრა, შემდეგ კი ოქსფორდში სწავლობდა როდსის პრესტიჟული სტიპენდიით.
ყველაზე ცნობილი ფსონი (1939)
1939 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისას, ბაზრები პანიკაში იყო. 26 წლის ტემპლტონმა ყოფილ უფროსს ათი ათასი დოლარი ისესხა და იყიდა ყველა აქცია, რომელიც ერთ დოლარზე იაფი ღირდა — ასზე მეტი კომპანიის, მათ შორის ბევრი გაკოტრებული ან გაკოტრების პირას მყოფი. მისი ლოგიკა იყო: ომი ამერიკის ინდუსტრიას ძალიან გაზრდის, ყველაზე იაფი კომპანიები კი ყველაზე მეტად გაიმარჯვებენ.
ოთხ წელიწადში ინვესტიციამ ღირებულება დაახლოებით ოთხჯერ გაზარდა, თუმცა ათობით კომპანია მართლა გაკოტრდა. ეს დივერსიფიკაციის და „მაქსიმალური პესიმიზმის“ პრინციპის კლასიკური მაგალითია.
კარიერის გზა
1954 წელს დააარსა Templeton Growth Fund, რომელიც მომდევნო ათწლეულებში ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული საინვესტიციო ფონდი გახდა. ტემპლტონი ბაჰამის კუნძულებზე ცხოვრობდა, უოლ-სტრიტიდან შორს, რათა ბაზრის ხმაურისგან დაცული ყოფილიყო.
1960-იან წლებში ის ერთ-ერთი პირველი დასავლელი ინვესტორი იყო, ვინც იაპონიაში ჩადო ფული. იმ დროს იაპონიის ეკონომიკას არავინ ენდობოდა, აქციები კი ძალიან იაფი იყო. მომდევნო ათწლეულებში იაპონიის ბაზარი უზარმაზრად გაიზარდა. 1980-იანი წლების ბოლოს, როცა იაპონიის ბაზარი ძალიან გაძვირდა, ტემპლტონმა იქ ინვესტიციები მნიშვნელოვნად შეამცირა — ბაზრის დიდ ვარდნამდე.
1992 წელს Templeton-ის ფონდები Franklin-მა იყიდა; დღეს კომპანია Franklin Templeton-ის სახელითაა ცნობილი.
წარუმატებლობები და კრიტიკა
- 1939 წლის პორტფელის ნაწილი: ათობით კომპანია სრულად გაკოტრდა — მოგება მხოლოდ დივერსიფიკაციამ უზრუნველყო.
- მოქალაქეობის შეცვლა: 1964 წელს ტემპლტონმა აშშ-ის მოქალაქეობა დატოვა და ბრიტანელი გახდა. ფონდების გაყიდვისას ამან უზარმაზარი თანხა დაუზოგა გადასახადებში, რასაც ბევრი აკრიტიკებდა.
ყველაზე ხმაურიანი ამბები
- ინტერნეტ-ბუშტის შორტი (2000): 87 წლის ტემპლტონმა ინტერნეტ-ბუშტის მწვერვალზე ათობით ტექნოლოგიური კომპანიის აქციის ვარდნაზე დადო ფსონი, განსაკუთრებით იმ მომენტებში, როცა თანამშრომლებს აქციების გაყიდვის უფლება ეძლეოდათ. ბუშტის გასკდომისას დიდი მოგება ნახა.
- ტემპლტონის პრემია: ყოველწლიური პრემია რელიგიისა და მეცნიერების კვლევებისთვის, რომელიც შეგნებულად ნობელის პრემიაზე დიდია.
ცხოვრების წესი
ტემპლტონი ცნობილი იყო სიმწირით: ახალგაზრდობაში შემოსავლის ნახევარს ზოგავდა, ავეჯს აუქციონებზე ყიდულობდა და ძვირ მანქანას ვალით არასდროს იძენდა. იყო ღრმად მორწმუნე და სიცოცხლის ბოლომდე წერდა წიგნებს ბედნიერებასა და მადლიერებაზე.
რა ვისწავლოთ ტემპლტონისგან
- იყიდე, როცა ყველა ყიდის. საუკეთესო ფასები მაშინ არის, როცა ყველას ეშინია — პანიკით გაყიდვა სხვისთვის შესაძლებლობაა.
- „ამჯერად სხვაგვარადაა“ — საშიში ფრაზაა. ყოველ ბუშტში ხალხი ფიქრობს, რომ ძველი წესები აღარ მოქმედებს.
- ეძებე მთელ მსოფლიოში. ერთ ქვეყანაში ყველა ფულის ჩადება ზედმეტი რისკია.
- იყავი მომთმენი და ფრთხილი. ტემპლტონი აქციებს საშუალოდ წლობით ფლობდა.
