კარლ აიკანი

მოკლედ

• კარლ აიკანი (Carl Icahn) უოლ-სტრიტის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და შიშის მომგვრელი ინვესტორია.
• 1980-იან წლებში „კორპორატიული რეიდერის“ სიმბოლო იყო: ყიდულობდა კომპანიებს, ცვლიდა მათ ხელმძღვანელობას და ყიდდა ნაწილებს.
• მოგვიანებით აქტივისტ ინვესტორად იქცა, რომელიც Apple-საც კი ეუბნებოდა, როგორ მოქცეულიყო.
• ფილმის „უოლ-სტრიტი“ (1987) პერსონაჟი გორდონ გეკო ნაწილობრივ აიკანისა და მსგავსი ინვესტორების პროტოტიპითაა შექმნილი.

ბავშვობა და განათლება

აიკანი 1936 წელს ნიუ-იორკის კვინზის უბანში, საშუალო კლასის ოჯახში დაიბადა. მამა სინაგოგის მგალობელი და მასწავლებელი იყო, დედა — მასწავლებელი. პრინსტონის უნივერსიტეტში ფილოსოფია შეისწავლა, შემდეგ დედის სურვილით სამედიცინო სკოლაში ჩააბარა, მაგრამ მიატოვა და ჯარში წავიდა. ამბობს, რომ ჯარში პოკერით საკმაო ფული მოიგო.

კარიერის გზა

1961 წელს უოლ-სტრიტზე ბროკერად დაიწყო. 1962 წლის ბაზრის ვარდნამ დანაზოგი წაიღო — პირველი გაკვეთილი. 1968 წელს დააარსა საკუთარი ფირმა და ოფციონებით ვაჭრობაზე მოახდინა სპეციალიზაცია.

1970-იანი წლების ბოლოდან დაიწყო ის, რითაც ცნობილი გახდა: ყიდულობდა სუსტად მართული კომპანიების წილს, რომელთა აქტივები ბაზარზე აქციების ფასზე მეტი ღირდა, და იბრძოდა მათ შესაცვლელად.

ყველაზე ცნობილი გარიგებები

• TWA (1985): ავიაკომპანია TWA ხელში ჩაიგდო. მის დროს კომპანია ვალებით დაიტვირთა, აქტივები გაიყიდა და შემდეგ გაკოტრდა. ეს ისტორია აიკანის ყველაზე საკამათო ეპიზოდად და „რეიდერების“ კრიტიკის სიმბოლოდ იქცა.
• Netflix (2012): აქციები ვარდნის შემდეგ იყიდა და რამდენიმე წელიწადში მილიარდობით დოლარი მოიგო.
• Apple (2013–2016): Apple-ის აქციები იყიდა და ღიად მოითხოვდა აქციების გამოსყიდვის გაზრდას. Apple-მა მართლაც გაზარდა გამოსყიდვა, აიკანმა კი დიდი მოგებით გაყიდა.
• Herbalife (2012–2018): როცა ბილ ეკმანმა Herbalife-ის ვარდნაზე დადო ფსონი, აიკანმა პირიქით, აქციები იყიდა. აქცია გაიზარდა და აიკანმა ეს ბრძოლა მოიგო.

წარუმატებლობები და კრიტიკა

• TWA: კრიტიკოსები ამბობენ, რომ აიკანმა კომპანია გააძარცვა; აიკანი ამას უარყოფს.
• ფსონი ბაზრის ვარდნაზე: ბოლო ათწლეულში Icahn Enterprises-მა ბაზრის ვარდნაზე დიდი ფსონები დადო, რომელიც ბაზრის ზრდის ფონზე მილიარდების ზარალით დასრულდა.
• 2023 წლის კრიზისი: Hindenburg Research-ის კრიტიკული ანგარიშის შემდეგ Icahn Enterprises-ის აქცია დაეცა, აიკანს კი პირადი სესხების პირობების შეცვლა მოუწია.

ინვესტირების სტილი

• იყიდე არაპოპულარული. აიკანი ყიდულობს მაშინ, როცა კომპანია ბაზარს არ მოსწონს და აქტივები ფასზე მეტი ღირს.
• ცვლილება აიძულე. თუ ხელმძღვანელობა არ უსმენს, ებრძვის აქციონერთა კრებაზე — ხშირად საბჭოში საკუთარი წარმომადგენლების შეყვანით.
• ნუ ენდობი კორპორატიულ ბიუროკრატიას. მისი აზრით, ბევრი კომპანიის ხელმძღვანელობა აქციონერების ინტერესებს არ იცავს — ეს კორპორაციული მართვის მთავარი თემაა.

საინტერესო ფაქტები

• 2017 წელს პრეზიდენტ ტრამპის მრჩეველი იყო რეგულაციების საკითხებში, მაგრამ ინტერესთა კონფლიქტის კრიტიკის შემდეგ რამდენიმე თვეში წავიდა.
• 80 წელს გადაცილებულიც აქტიურად მონაწილეობს კორპორატიულ ბრძოლებში.
• „გაცემის პირობის“ ხელმომწერია.

რა ვისწავლოთ აიკანისგან

• აქციონერს ხმა აქვს. კომპანიის აქციის მფლობელი მისი ნაწილის მესაკუთრეა და ხელმძღვანელობისგან ანგარიშვალდებულებას მოითხოვს.
• საწინააღმდეგო აზროვნება. როცა ყველა ერთ რამეზე თანხმდება, შესაძლოა შესაძლებლობა საპირისპირო მხარეს იყოს.
• ვალი რისკია — თვით ლეგენდებისთვისაც. Icahn Enterprises-ის 2023 წლის კრიზისი აჩვენებს, რამდენად სახიფათოა ვალით დაფინანსებული პოზიციები.
• მაღალი დივიდენდი ყოველთვის კარგი არ არის. თუ დივიდენდის შემოსავლიანობა საეჭვოდ მაღალია, შეამოწმე, საიდან მოდის ეს ფული.