ინვესტორის ფსიქოლოგია: მიკერძოებები

პირველ კურსში ვნახეთ, რომ ინვესტორის ყველაზე დიდი მტერი ხშირად საკუთარი ემოციებია. ქცევითი ფინანსები ამას მეცნიერულად სწავლობს: როგორ და რატომ ვიღებთ ფინანსურ გადაწყვეტილებებს ირაციონალურად. დანიელ კანემანმა ამ კვლევებისთვის ეკონომიკაში ნობელის პრემია მიიღო.

1. ზარალის შიში

ზარალი დაახლოებით ორჯერ უფრო მტკივნეულია, ვიდრე იმავე ზომის მოგების სიხარული.

რა შეცდომას იწვევს: ადამიანები წამგებიან აქციებს დიდხანს ინახავენ („არ გავყიდი, სანამ თავის ფასს არ დაუბრუნდება“), მომგებიანებს კი ძალიან ადრე ყიდიან („მოგება დავაფიქსირო, სანამ არ დაკარგულა“).

2. მიბმის ეფექტი

გონება პირველ ნანახ რიცხვს „ებმის“.

3. დადასტურების მიკერძოება

ვეძებთ ინფორმაციას, რომელიც ჩვენს აზრს ადასტურებს, და ვაიგნორებთ საპირისპიროს. თუ აქცია გიყვარს, მხოლოდ დადებით სტატიებს კითხულობ.

დაცვა: ყოველ ინვესტიციაზე სპეციალურად მოძებნე და წაიკითხე საუკეთესო არგუმენტი მის წინააღმდეგ.

4. ჯოგური ქცევა და FOMO

როცა ყველა ყიდულობს, შეუძლებელია არ ყიდვა; როცა ყველა ყიდის — შეუძლებელია არ გაყიდვა. სწორედ ესაა წინა გაკვეთილის ბუშტებისა და კრიზისების ძრავა.

5. ზედმეტი თავდაჯერებულობა

ადამიანების უმეტესობა თავს საშუალოზე უკეთეს მძღოლად და ინვესტორად თვლის. რამდენიმე წარმატებული გარიგების შემდეგ თავდაჯერებულობა იზრდება — ადამიანი უფრო ხშირად ვაჭრობს და მეტ რისკს იღებს. კვლევები აჩვენებს, რომ ყველაზე ხშირად მოვაჭრე ინვესტორებს, საშუალოდ, ყველაზე ცუდი შედეგი აქვთ — ხარჯების და ცუდი ტაიმინგის გამო.

6. ბოლოდროინდელი მოვლენების გადაფასება

ბოლო რამდენიმე თვის ტენდენციას მარადიულად ვთვლით: ზრდისას გვგონია, რომ ყოველთვის გაიზრდება, ვარდნისას — რომ არასდროს აღდგება.

შეჯამების ცხრილი

მოკლედ

• ზარალი დაახლოებით ორჯერ მეტად გვტკივა, ვიდრე მოგება გვახარებს.
• მიბმა: ყიდვის ფასი შეფასებისთვის შეუსაბამოა.
• დადასტურების მიკერძოებას საწინააღმდეგო არგუმენტის ძებნა კურნავს.
• ჯოგი და თავდაჯერებულობა ყველაზე ძვირი შეცდომების წყაროა; დაცვა — სისტემა და წესები.