მომგებიანობა: მარჟები, ROE და ROIC

ორმა კომპანიამ შეიძლება ერთნაირი, 10 მილიონიანი მოგება მიიღოს, მაგრამ ერთს ამისთვის 50 მილიონის გაყიდვა და 40 მილიონიანი კაპიტალი დასჭირდეს, მეორეს — 500 მილიონის გაყიდვა და 400 მილიონიანი კაპიტალი. პირველი გაცილებით ეფექტიანი ბიზნესია. მომგებიანობის მაჩვენებლები სწორედ ამას ზომავს.

მარჟები: რამდენი რჩება ყოველი 100 დოლარი გაყიდვიდან

მარჟები ძალიან განსხვავდება ინდუსტრიების მიხედვით:

ამიტომ მარჟები ყოველთვის იმავე ინდუსტრიის კომპანიებს შეადარე. სუპერმარკეტის 3% შეიძლება ძალიან კარგი იყოს, პროგრამული კომპანიისთვის კი — ცუდი.

ტენდენცია კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია: მზარდი მარჟა ხშირად ნიშნავს, რომ კომპანიას ფასის გაზრდა შეუძლია ან ეფექტიანდება. კლებადი — რომ კონკურენცია იზრდება.

ROE — კაპიტალის უკუგება

ROE = წმინდა მოგება ÷ საკუთარი კაპიტალი

მაღალი ROE (მაგ. 15–20%+) ხშირად ძლიერ ბიზნესზე მიუთითებს. მაგრამ ფრთხილად: ROE შეიძლება ხელოვნურად გაიზარდოს ვალით — თუ კომპანია ბევრს სესხულობს, საკუთარი კაპიტალი მცირეა და ROE მაღალი ჩანს, თუმცა რისკიც მაღალია.

ROIC — ინვესტირებული კაპიტალის უკუგება

ROIC ამ პრობლემას აგვარებს: ის ზომავს უკუგებას მთელ ინვესტირებულ კაპიტალზე — როგორც აქციონერების, ისე კრედიტორების ფულზე.

ROIC ≈ საოპერაციო მოგება გადასახადის შემდეგ ÷ (საკუთარი კაპიტალი + პროცენტიანი ვალი − ფული)

ROIC ერთ-ერთი საუკეთესო მაჩვენებელია იმის გასაგებად, რამდენად კარგ ბიზნესს ფლობ. თუ ROIC წლების განმავლობაში სტაბილურად მაღალია (15%+), კომპანიას, სავარაუდოდ, რაღაც უპირატესობა აქვს, რომელიც კონკურენტებს არ აძლევს მის მოგებაში „შეჭრის“ საშუალებას. ამ უპირატესობას მეცხრე გაკვეთილში განვიხილავთ.

მოკლედ

• მარჟები აჩვენებს, რამდენი რჩება ყოველი გაყიდვიდან; შეადარე იმავე ინდუსტრიას.
• ROE = წმინდა მოგება ÷ საკუთარი კაპიტალი; შეიძლება ვალით „გაიბეროს“.
• ROIC ზომავს უკუგებას მთელ ინვესტირებულ კაპიტალზე — ბიზნესის ხარისხის საუკეთესო საზომი.
• სტაბილურად მაღალი ROIC კონკურენტულ უპირატესობაზე მიუთითებს.