ინვესტორი
მოკლედ
- მორის ჩანგი (Morris Chang) TSMC-ის დამფუძნებელია — მსოფლიოს უდიდესი ჩიპების კონტრაქტული მწარმოებლისა.
- 25 წელი ამერიკულ Texas Instruments-ში მუშაობდა, TSMC კი 56 წლის ასაკში დააარსა.
- მისმა „ფაუნდრის“ მოდელმა შესაძლებელი გახადა Nvidia-ს, Apple-ის და სხვების ჩიპების რევოლუცია.
- ტაივანში „ჩიპების მამად“ მოიხსენიებენ.
ბავშვობა და განათლება
ჩანგი 1931 წელს ჩინეთში, ნინბოში დაიბადა. ბავშვობა ომისა და სამოქალაქო ომის ფონზე გაატარა — ოჯახი ქალაქიდან ქალაქში გადადიოდა. 1949 წელს აშშ-ში წავიდა: ჯერ ჰარვარდში ისწავლა, შემდეგ MIT-ში გადავიდა და მექანიკური ინჟინერია შეისწავლა. ორჯერ ჩაიჭრა დოქტორანტურის გამოცდაზე, ამიტომ სამსახური დაიწყო. მოგვიანებით, სამსახურის დაფინანსებით, სტენფორდში დოქტორის ხარისხი მიიღო.
კარიერის გზა
1958 წელს Texas Instruments-ში შევიდა და ნახევარგამტარების წარმოების ერთ-ერთი საუკეთესო ექსპერტი გახდა. წლების განმავლობაში TI-ის ჩიპების ბიზნესს ხელმძღვანელობდა. 1985 წელს ტაივანში გადავიდა სამთავრობო ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ხელმძღვანელად.
1987 წელს, მთავრობისა და ჰოლანდიური Philips-ის მხარდაჭერით, TSMC დააარსა. თავიდან ბევრი სკეპტიკურად იყო — ვის სჭირდებოდა მხოლოდ წარმოების კომპანია? მაგრამ რაც უფრო ძვირი ხდებოდა ჩიპების ქარხნები, მით მეტმა კომპანიამ ამჯობინა წარმოება TSMC-ისთვის გადაეცა.
წარუმატებლობები და გამოწვევები
- დოქტორანტურის ჩავარდნა: MIT-ში ორჯერ ჩაიჭრა გამოცდაზე, რამაც კარიერის მიმართულება შეცვალა.
- TI-ში ლიდერობის დაკარგვა: უმაღლეს პოსტს ვერ მიაღწია და 50 წლის ასაკში თავიდან დაწყება მოუწია.
- 2009 წლის დაბრუნება: პენსიიდან დაბრუნება მოუწია, როცა ფინანსური კრიზისის დროს კომპანია პრობლემებს შეხვდა.
საინტერესო ფაქტები
- ბრიჯის (ბანქოს თამაში) დიდი მოყვარულია.
- ხშირად ამბობს, რომ ჩიპების წარმოების ამერიკაში გადატანა ძვირი და რთული იქნება.
რა ვისწავლოთ ჩანგისგან
- ახალი ბიზნეს-მოდელი შეიძლება მთელი ინდუსტრია შეცვალოს. „ფაუნდრიმ“ ჩიპების ინდუსტრია ორ ნაწილად — დაპროექტებად და წარმოებად — გაყო.
- მასშტაბი კონკურენტული უპირატესობაა. ყველაზე თანამედროვე ქარხნების აშენება იმდენად ძვირია, რომ კონკურენტებს TSMC-ის დაწევა უჭირთ.
- გეოპოლიტიკური რისკი. TSMC-ის აქციის შეფასებისას ტაივანის ირგვლივ დაძაბულობაც უნდა გაითვალისწინო — ნახე რისკი.
