ეკონომიკის ციკლი: ზრდა, პიკი, რეცესია

აქამდე ცალკეულ კომპანიებსა და პორტფელებს ვსწავლობდით. ამ კურსში „დიდ სურათს“ შევხედავთ: ეკონომიკას, ცენტრალურ ბანკებს და ინვესტორების ფსიქოლოგიას, რომლებიც მთელ ბაზარს ამოძრავებს.

მშპ — ეკონომიკის „სასწორი“

მთლიანი შიდა პროდუქტი (მშპ) არის ქვეყანაში ერთ წელიწადში შექმნილი ყველა საქონლისა და მომსახურების ღირებულება. როცა ამბობენ „ეკონომიკა 5%-ით გაიზარდა“, იგულისხმება, რომ რეალური მშპ (ინფლაციის გამოკლებით) წინა წელთან შედარებით 5%-ით გაიზარდა.

ეკონომიკის ციკლი

ეკონომიკა სწორ ხაზზე არ იზრდება — ის ტალღებად მოძრაობს:

• აღმავლობა — კომპანიები ქირაობენ ხალხს, ხალხი მეტს ხარჯავს, მოგებები იზრდება.
• პიკი — მოთხოვნა ძალიან მაღალია, ფასები იზრდება, ცენტრალური ბანკები განაკვეთებს ზრდიან.
• რეცესია — ეკონომიკა მცირდება. მარტივი წესით, რეცესიაა, როცა მშპ ზედიზედ ორი კვარტალი ეცემა.
• აღდგენა — ეკონომიკა ფეხზე დგება, ხშირად დაბალი განაკვეთების დახმარებით.

აშშ-ში ომის შემდეგ საშუალოდ რეცესია დაახლოებით ყოველ 6–7 წელიწადში ერთხელ ხდებოდა და საშუალოდ ერთ წელზე ნაკლებს გრძელდებოდა. აღმავლობები კი გაცილებით გრძელია.

ბაზარი ეკონომიკას უსწრებს

მნიშვნელოვანი და ერთი შეხედვით უცნაური ფაქტი: საფონდო ბაზარი ეკონომიკაზე ადრე მოძრაობს, რადგან ინვესტორები მომავალ მოგებებს აფასებენ.

ამიტომ „ეკონომიკა ცუდადაა, აქციებს გავყიდი“ ხშირად დაგვიანებული გადაწყვეტილებაა.

სექტორები და ციკლი

მეორე კურსში ციკლური და დამცავი აქციები გავიცანით. ახლა ვხედავთ, რატომ მოძრაობენ ისინი სხვადასხვანაირად:

მოკლედ

• მშპ ზომავს ეკონომიკის ზომას და ზრდას.
• ეკონომიკა ციკლურად მოძრაობს: აღმავლობა → პიკი → რეცესია → აღდგენა.
• ბაზარი ეკონომიკას უსწრებს, რადგან მომავალს აფასებს.
• სხვადასხვა სექტორი ციკლის სხვადასხვა ფაზაში სხვადასხვანაირად იქცევა.