ობლიგაციების ბაზარი და შემოსავლიანობის მრუდი

მეორე კურსში ობლიგაციის საფუძვლები ვისწავლეთ: კუპონი, ვადა, რეიტინგი და ის, რომ განაკვეთების ზრდისას ფასი ეცემა. ახლა ობლიგაციების ბაზარს „მაკრო“ თვალით შევხედავთ — ის ხშირად ეკონომიკაზე უფრო ადრე „ლაპარაკობს“, ვიდრე აქციების ბაზარი.

შემოსავლიანობა vs კუპონი

კუპონი ფიქსირებულია, შემოსავლიანობა კი იცვლება ფასთან ერთად:

როცა სიახლეებში ამბობენ „10-წლიანი ობლიგაციების შემოსავლიანობა 4.5%-მდე გაიზარდა“, ეს ნიშნავს, რომ მათი ფასი დაეცა.

შემოსავლიანობის მრუდი

თუ სხვადასხვა ვადის სახელმწიფო ობლიგაციების შემოსავლიანობას ერთ გრაფიკზე დავსვამთ, მივიღებთ შემოსავლიანობის მრუდს.

• ნორმალური (აღმავალი): გრძელი ვადის ობლიგაცია მეტს იხდის — ფულს დიდი ხნით „კეტავ“ და ამისთვის პრემიას იღებ.
• ბრტყელი: ვადებს შორის სხვაობა მცირეა — ხშირად ციკლის შუა ან გვიან ფაზაში.
• ინვერსიული (დაღმავალი): მოკლე ვადა მეტს იხდის, ვიდრე გრძელი. ეს უჩვეულოა.

ინვერსია — რეცესიის ცნობილი სიგნალი

ინვერსიული მრუდი ნიშნავს, რომ ბაზარი ელოდება: ცენტრალური ბანკი ახლა განაკვეთებს მაღლა ინახავს, მაგრამ მომავალში ეკონომიკა შესუსტდება და განაკვეთები დაიწევს. ისტორიულად აშშ-ში ინვერსიას ხშირად 6–24 თვეში რეცესია მოსდევდა (მაგ. 2000 და 2006–2007 წლების ინვერსიები).

რატომ უყურებს აქციების ინვესტორი ობლიგაციებს

• კონკურენცია: როცა 10-წლიანი სახელმწიფო ობლიგაცია 5%-ს იხდის თითქმის რისკის გარეშე, აქციებს „უფრო მეტის“ დამტკიცება უწევთ.
• შეფასება: გრძელვადიანი შემოსავლიანობის ზრდა აქციების შეფასებას ამცირებს (წინა გაკვეთილი).
• საკრედიტო სპრედი: სხვაობა კორპორაციული და სახელმწიფო ობლიგაციების შემოსავლიანობას შორის. როცა ის სწრაფად იზრდება, ბაზარი ეკონომიკური სტრესის ეშინია — ხშირად აქციების ვარდნამდე.

მოკლედ

• ობლიგაციის ფასი და შემოსავლიანობა საპირისპიროდ მოძრაობს.
• შემოსავლიანობის მრუდი სხვადასხვა ვადის შემოსავლიანობას აჩვენებს.
• ინვერსია ისტორიულად რეცესიის გაფრთხილება იყო, მაგრამ არა გარანტია.
• ობლიგაციების ბაზარი აქციების შეფასებასა და რისკის განწყობაზე მოქმედებს.