საქართველოს საფონდო ბირჟა ძალიან პატარაა, ამიტომ ქართველი ინვესტორის პორტფელი, სავარაუდოდ, ძირითადად უცხოური აქტივებისგან შედგება. ეს შესაძლებლობაცაა და დამატებითი რისკიც.
რატომ უცხოეთი
არჩევანი — ათასობით კომპანია და ფონდი მსოფლიოს უდიდესი ეკონომიკებიდან.
დივერსიფიკაცია — თუ შემოსავალი და ქონება საქართველოშია, უცხოური აქტივები რისკს ანაწილებს: ერთი ქვეყნის პრობლემა ყველაფერს ერთად არ დააზარალებს.
ხარისხი — მსოფლიოს უდიდესი კომპანიების აქციებზე წვდომა.
მსოფლიო ბაზრის რუკა
აშშ მსოფლიო საფონდო ბაზრის ყველაზე დიდი ნაწილია — მსოფლიოს აქციების კაპიტალიზაციის დაახლოებით 60%-ზე მეტი.
მსოფლიო აქციების ბაზრის სავარაუდო განაწილება
აშშ 62%
ევროპა 15%
იაპონია 5%
სხვა განვითარებული 7%
განვითარებადი ბაზრები 11%
განვითარებული ბაზრები — აშშ, ევროპა, იაპონია, ბრიტანეთი, კანადა, ავსტრალია.
განვითარებადი ბაზრები — ჩინეთი, ინდოეთი, ბრაზილია, ტაივანი და სხვა. მეტი ზრდის პოტენციალი, მაგრამ მეტი პოლიტიკური და სავალუტო რისკიც. საქართველოც განვითარებადი (უფრო ზუსტად, „საზღვრისპირა“) ბაზარია.
ADR — უცხოური კომპანია ამერიკულ ბირჟაზე
ბევრი უცხოური კომპანიის აქცია ამერიკულ ბირჟაზეც იყიდება ADR-ის სახით — ეს ამერიკული ბანკის მიერ გამოშვებული სერთიფიკატია, რომელიც უცხოური აქციის წილს წარმოადგენს. მაგალითად, ტაივანური TSMC ნიუ-იორკის ბირჟაზე ტიკერით TSM იყიდება. ასე უცხოური კომპანიის აქციას დოლარში, ჩვეულებრივ ბროკერთან ყიდულობ.
სავალუტო რისკი
პირველ კურსში ვნახეთ, რომ დოლარის ინვესტიციის შედეგი ლარში ორ რამეზეა დამოკიდებული: აქტივის ფასსა და ვალუტის კურსზე. დავამატოთ ორი მნიშვნელოვანი დეტალი.
1. კურსი შეიძლება დაგეხმაროს კიდეც. როცა ლარი სუსტდება (დოლარი ძვირდება), შენი დოლარის აქტივები ლარში ძვირდება. ზოგჯერ ეს ბუნებრივი დაცვაა: ლარის გაუფასურებისას ბევრი იმპორტული საქონელი ძვირდება, შენი დოლარის ინვესტიცია კი ლარში იზრდება.
2. რამდენიმე ვალუტა. ევროპული კომპანია ევროში ფასდება, იაპონური — იენში. მსოფლიო ETF, რომელიც დოლარში იყიდება, შიგნით მაინც ბევრ სხვადასხვა ვალუტაზეა დამოკიდებული.
ინვესტორი