რა არის აქცია

წარმოიდგინე დიდი პიცა, რომელიც 8 ნაჭრად არის დაჭრილი. თუ 2 ნაჭერი შენია, პიცის მეოთხედს ფლობ. აქცია ზუსტად ასეთი „ნაჭერია“ — ოღონდ პიცის ნაცვლად კომპანიისა.

აქცია = კომპანიის წილი

დიდ კომპანიებს მილიარდობით აქცია აქვთ. მაგალითად, Apple-ის ერთი აქციის მფლობელი კომპანიის ძალიან პატარა, მაგრამ რეალური ნაწილის მესაკუთრეა. აქციის მფლობელს აქციონერი ჰქვია.

რატომ ყიდიან კომპანიები აქციებს

კომპანიას ზრდისთვის ფული სჭირდება: ახალი ქარხნისთვის, ახალი მაღაზიებისთვის, კვლევისთვის. ფულის მოძიების ერთ-ერთი გზა წილის გაყიდვაა. როცა კომპანია პირველად ყიდის აქციებს ფართო საზოგადოებაზე, ამას IPO ჰქვია — ამ მომენტიდან მისი აქციები ბირჟაზე იყიდება და ნებისმიერს შეუძლია მათი ყიდვა.

IPO-ს შემდეგ, როცა შენ აქციას ყიდულობ, ფულს, როგორც წესი, კომპანიას კი არ აძლევ, არამედ სხვა ინვესტორს, რომელიც თავის აქციას ყიდის. კომპანია კი ბიზნესს აგრძელებს.

რას იღებს აქციონერი

• წილს მომავალ მოგებაში. თუ კომპანია იზრდება და მეტს იგებს, მისი აქციები, როგორც წესი, ძვირდება.
• დივიდენდს — ზოგი კომპანია მოგების ნაწილს აქციონერებს ფულად უნაწილებს (ამაზე შემდეგ გაკვეთილში).
• ხმის უფლებას — აქციონერთა კრებაზე მნიშვნელოვან საკითხებზე ხმის მიცემა.

ტიკერი — კომპანიის მოკლე სახელი

ბირჟაზე ყველა კომპანიას აქვს მოკლე კოდი — ტიკერი. მაგალითად:

ტიკერით ეძებ კომპანიას ბროკერის აპლიკაციაში. investi.ge-ზე კომპანიების გვერდზე შეგიძლია ნახო მსოფლიოს უმსხვილესი კომპანიები და მათი მოკლე აღწერა.

რამდენი ღირს მთელი კომპანია

აქციის ფასი თავისთავად ბევრს არ გეტყვის: 50 დოლარიანი აქცია შეიძლება უფრო დიდი კომპანიისა იყოს, ვიდრე 500 დოლარიანი. მთელი კომპანიის ფასს საბაზრო კაპიტალიზაცია ჰქვია:

აქციის ფასი × აქციების რაოდენობა = საბაზრო კაპიტალიზაცია

მოკლედ

• აქცია კომპანიის პატარა ნაწილია; მისი მფლობელი აქციონერია.
• კომპანიები აქციებს ყიდიან ზრდისთვის ფულის მოსაზიდად (IPO).
• აქციონერი იღებს წილს მოგებაში, ზოგჯერ დივიდენდს და ხმის უფლებას — მაგრამ გარანტიას არა.
• კომპანიის ზომას კაპიტალიზაცია აჩვენებს და არა ერთი აქციის ფასი.