ინვესტორიდივიდენდი არის მოგების ნაწილი, რომელსაც კომპანია აქციონერებს ფულად უხდის. თუ აქციას ფლობ, შენ კომპანიის პატარა ნაწილის მფლობელი ხარ და, შესაბამისად, მის მოგებაზეც გაქვს წილი. ბევრისთვის დივიდენდები მიმზიდველია, რადგან აქციის გაყიდვის გარეშე რეგულარულ შემოსავალს იძლევა.
საიდან მოდის მოგება აქციებიდან
აქციიდან შემოსავალი ორი გზით შეიძლება მიიღო:
- ფასის ზრდა — იყიდე იაფად, ღირებულება გაიზარდა (კაპიტალის ნამატი)
- დივიდენდი — კომპანია პერიოდულად გიხდის ფულს
ორივე ერთად ქმნის ჯამურ შემოსავლიანობას. დაწვრილებით — გაკვეთილში საიდან მოდის მოგება.
ვინ იხდის დივიდენდს
ყველა კომპანია არ იხდის დივიდენდს. ზოგადად:
- მომწიფებული, სტაბილური კომპანიები — მაგალითად, სამომხმარებლო საქონლის, კომუნალური ან ფარმაცევტული სექტორის მსხვილი მოთამაშეები, როგორიცაა Johnson & Johnson — ხშირად რეგულარულად იხდიან დივიდენდს
- სწრაფად მზარდი კომპანიები ხშირად მოგებას ბიზნესის გაფართოებაში აბანდებენ და დივიდენდს ან საერთოდ არ იხდიან, ან მცირეს
- ზოგი კომპანია აქციონერებს ფულს აქციების უკან გამოსყიდვით უბრუნებს
ამერიკული კომპანიები დივიდენდს ხშირად კვარტალურად, ანუ წელიწადში ოთხჯერ იხდიან; სხვა ქვეყნებში გავრცელებულია ნახევარწლიური ან წლიური გადახდაც.
მნიშვნელოვანი თარიღები
| თარიღი | რას ნიშნავს |
|---|---|
| გამოცხადების თარიღი | კომპანია აცხადებს დივიდენდის ოდენობასა და ვადებს |
| Ex-dividend თარიღი | ამ დღიდან ყიდული აქცია ამ დივიდენდზე უფლებას აღარ იძლევა |
| აღრიცხვის თარიღი | კომპანია ადგენს, ვინ არიან უფლებამოსილი აქციონერები |
| გადახდის თარიღი | ფული ბროკერის ანგარიშზე ირიცხება |
პრაქტიკაში ყველაზე მნიშვნელოვანია ex-dividend თარიღი: დივიდენდის მისაღებად აქცია მასზე ადრე უნდა გქონდეს ნაყიდი. გაითვალისწინე, რომ ამ დღეს აქციის ფასი ხშირად დაახლოებით დივიდენდის ოდენობით ეცემა — ანუ „უფასო ფული“ არ ჩნდება.
დივიდენდური შემოსავლიანობა
დივიდენდური შემოსავლიანობა გვიჩვენებს, რამდენს იხდის კომპანია წელიწადში აქციის ფასთან შედარებით:
- დივიდენდური შემოსავლიანობა = წლიური დივიდენდი ერთ აქციაზე ÷ აქციის ფასი × 100%
როგორ შევაფასოთ, რამდენად მდგრადია დივიდენდი
მაღალი დივიდენდი მხოლოდ მაშინ ღირს რამედ, თუ კომპანია მის გადახდას მომავალშიც შეძლებს. დამწყებისთვის რამდენიმე მარტივი კითხვა:
- რა წილს იხდის მოგებიდან? თუ კომპანია დივიდენდად თითქმის მთელ მოგებას ან მეტსაც იხდის, ზრდისა და რთული პერიოდისთვის სივრცე ცოტა რჩება.
- ფარავს თუ არა დივიდენდს ფულადი ნაკადი? დივიდენდი რეალური ფულით იხდება, ამიტომ მნიშვნელოვანია თავისუფალი ფულადი ნაკადი და არა მხოლოდ ბუღალტრული მოგება.
- რამდენი ვალი აქვს? მაღალი ვალის მქონე კომპანიამ კრიზისისას შეიძლება ჯერ დივიდენდი შეკვეცოს.
- როგორია ისტორია? კომპანიები, რომლებიც წლების განმავლობაში სტაბილურად იხდიან და ზრდიან დივიდენდს, ხშირად ცდილობენ ამ რეპუტაციის შენარჩუნებას — თუმცა ესეც გარანტია არ არის.
რეინვესტირება: დივიდენდი, რომელიც მუშაობს
მიღებული დივიდენდი შეგიძლია დახარჯო, ან ხელახლა ჩადო იმავე ან სხვა აქციებში. დივიდენდების რეინვესტირება რთული პროცენტის პრინციპით მუშაობს: ახალი აქციები ახალ დივიდენდებს მოიტანს. ზოგი ბროკერი ამას ავტომატურად აკეთებს, ზოგ ETF-ს კი დივიდენდები თავად ფონდში რჩება.
რისკები და ხშირი შეცდომები
- დივიდენდი გარანტირებული არ არის. კომპანიას შეუძლია ის შეამციროს ან შეაჩეროს, განსაკუთრებით კრიზისის დროს.
- ძალიან მაღალი შემოსავლიანობა შეიძლება გამაფრთხილებელი ნიშანი იყოს. ხშირად ეს იმიტომ ხდება, რომ აქციის ფასი დაეცა პრობლემების გამო — და დივიდენდის შემცირებაც მოსალოდნელია.
- მხოლოდ დივიდენდზე ორიენტირება შეიძლება ნიშნავდეს, რომ პორტფელი რამდენიმე სექტორშია კონცენტრირებული და დივერსიფიკაცია ზარალდება.
- სავალუტო ფაქტორი. ამერიკული დივიდენდი დოლარში მოდის და ლარში მისი ღირებულება კურსზეა დამოკიდებული.
დივიდენდი თუ ზრდა?
ხშირი კითხვაა, სჯობს თუ არა დივიდენდის გადამხდელი კომპანიები მათ, ვინც დივიდენდს არ იხდის. ცალსახა პასუხი არ არსებობს. დივიდენდი თავისთავად „დამატებითი“ ფული არ არის: კომპანია ფულს აქციონერებს აძლევს, ნაცვლად იმისა, რომ ბიზნესში ჩადოს. მთავარია, რამდენად ეფექტიანად იყენებს კომპანია კაპიტალს და როგორია ჯამური შედეგი. ზოგი ინვესტორი რეგულარული შემოსავლის გამო ირჩევს დივიდენდურ აქციებს, ზოგი კი ზრდაზე ორიენტირდება — ბევრი კი ორივეს ერთად ფლობს.
დივიდენდური ETF
თუ ცალკეული კომპანიების შერჩევა არ გინდა, არსებობს ETF-ები, რომლებიც დივიდენდის გადამხდელ კომპანიებს აერთიანებს. ისინი რისკს ბევრ კომპანიაზე ანაწილებს, თუმცა მათაც აქვთ ხარჯები და სექტორული კონცენტრაცია. ETF-ების შესახებ — რა არის ETF. დივიდენდური ფონდის არჩევისას შეადარე ხარჯები, შემადგენლობა და ის, თუ რა წესით ირჩევს ფონდი კომპანიებს — ზოგი უბრალოდ ყველაზე მაღალ შემოსავლიანობას ეძებს, ზოგი კი დივიდენდის სტაბილურ ისტორიასა და ზრდას აფასებს. ეს განსხვავება შედეგზე მნიშვნელოვნად აისახება.
შემდეგი ნაბიჯი
დივიდენდების სიღრმისეული ახსნა, მათ შორის გადახდის მდგრადობის შეფასება, იხილე გაკვეთილში დივიდენდები სიღრმეში.