ფული, დანაზოგი და ინფლაცია

სანამ აქციებზე და ბირჟებზე ვისაუბრებთ, დავიწყოთ ყველაზე მარტივით — ფულით. ფული თავისთავად არ გვჭირდება: ის გვჭირდება იმისთვის, რომ ვიყიდოთ საჭმელი, გადავიხადოთ ქირა, ვიმოგზაუროთ. ანუ ფულის ნამდვილი ღირებულება ისაა, რამდენი რამის ყიდვა შეგიძლია მისით.

რა არის ინფლაცია

გახსოვს, წლების წინ რა ღირდა პური, ტაქსი ან ყავა? დღეს თითქმის ყველაფერი უფრო ძვირია. ფასების ამ თანდათანობით ზრდას ინფლაცია ჰქვია.

როცა ფასები იზრდება, ერთი და იგივე ლარით ნაკლების ყიდვა შეგიძლია. ამიტომ ფული, რომელიც უბრალოდ დევს უჯრაში, ნომინალურად იგივე რჩება, მაგრამ მისი მსყიდველობითი ძალა მცირდება.

საქართველოს ეროვნული ბანკი ცდილობს, ინფლაცია დაახლოებით 3%-ის ფარგლებში შეინარჩუნოს. 3% ცოტა ჩანს, მაგრამ 10 წელიწადში ის შენი დანაზოგის დაახლოებით მეოთხედს „შეჭამს“.

დანაზოგი: პირველი ნაბიჯი

ინვესტირებას ფული სჭირდება, ფული კი დანაზოგიდან მოდის. დანაზოგი მარტივი ფორმულაა: შემოსავალი − ხარჯი = დანაზოგი.

ბევრი ადამიანი ჯერ ხარჯავს და ზოგავს იმას, რაც თვის ბოლოს დარჩება — ხშირად კი არაფერი რჩება. უკეთესი ჩვევაა პირიქით: ხელფასის აღებისთანავე გადადე მისი ნაწილი (მაგალითად, 10%), ხოლო დანარჩენი დახარჯე. ამას ეძახიან პრინციპს „ჯერ საკუთარ თავს გადაუხადე“.

სად შეიძლება იყოს შენი ფული

ყველა ადგილს თავისი როლი აქვს. ნაღდი ფული და ანაბარი საჭიროა ყოველდღიური ხარჯებისა და მოულოდნელი შემთხვევებისთვის. ინვესტიცია კი იმ ფულისთვისაა, რომელიც წლების განმავლობაში არ დაგჭირდება და რომელიც გინდა, რომ გაიზარდოს.

რატომ ინვესტირება

ინვესტირების მთავარი იდეა ასეთია: ფული თავად უნდა მუშაობდეს შენთვის. როცა ფულს კარგ ბიზნესში ან აქტივში დებ, ის დროთა განმავლობაში შეიძლება გაიზარდოს უფრო სწრაფად, ვიდრე ფასები — ანუ ინფლაციას გაასწროს.

მოკლედ

• ფულის ღირებულება ისაა, რისი ყიდვაც შეგიძლია მისით.
• ინფლაცია ფასების ზრდაა — ის უმოძრაო ფულს ნელ-ნელა აუფასურებს.
• დანაზოგი = შემოსავალი − ხარჯი; ჯერ გადადე, მერე დახარჯე.
• ინვესტიცია იმ ფულისთვისაა, რომელიც დიდი ხნით არ დაგჭირდება.